Op het tv-programma BinnensteBuiten zag ik een uitzending over States en stinzenflora in het noorden van Fryslân. In overleg met Jan werd dat een van de doelen op die dag. Jan had voorwerk verricht en alvast de routes ingevoerd in de TomTom. De navigatie bracht ons op de oprijlaan van Dekema State. Zie deze site. Al snel kwamen we erachter dat deze mooie toegangsweg niet bedoeld was voor bezoekers. Een vriendelijke tuinman wees ons de weg naar de parkeerplaats.
De parkeerplaats bevond zich in een pittoresk hofje. In dat hofje stonden diverse stinzenplanten. Op deze site kun je volgen welke stinzenplanten op welk moment bloeien. Hieronder staat de vingerhelmbloem, de winterakoniet en gewoon speenkruid. De krokussen hadden hun beste tijd gehad. Toch wisten de bijen nog wat lekkers bij elkaar te sprokkelen.
Vanuit het hofje wandelden we naar de deels ommuurde tuin van Dekema State…
In een weiland achter het hoofdgebouw liep een kudden schapen. De vrijwilligster vertelde dat het Jelsumer zwartbles schapen waren. Deze schapen zijn een eeuw geleden gefokt door een boer uit Jelsum. De zwartbles schaap staat bekend om zijn vruchtbaarheid. Worpen van 3 a 4 lammeren zijn geen uitzondering. Het lammeren gaat meestal gemakkelijk en de ooien zijn goede moeders die veel melk geven. De wol en de daarvan gebreide mutsen en wanten zijn te koop bij de koffiehoek. Verder scharrelden daar een prachtig toompje kippen met hanen rond van het oud Friese ras Goudpel.
Tegen de muur rondom de tuin groeien leiperen. Snoeien en het creëren van dergelijke kunstwerken is een vorm van hogere wiskunde, zo stelde de Tuinbaas. Na jarenlange voorlichting door de Hoogstambrigade in onze tuin ben ik al aardig ingeburgerd in de wereld van het snoeien. De Tuinman vond het dan ook leuk om het doel van zijn verrichtingen te delen. Deze man snoeide de takken met een accu-snoeischaar. Zoals zo vaak gebeurt heeft ook hij te maken met een beroepsziekte door het vele snoeien. Bij deze accu-snoeischaar hoeft hij geen kracht te zetten. Deze snoeischaar telt het aantal knippen. Met gemak haalt hij rond de 300 knippen in een uur. Na het maken van een aantal foto’s van zijn creaties voegde ik mij weer bij Jan om onze weg te vervolgen…
Vorige week stond er een fotokuier op het programma met fotomaatje, Jan. We hadden wat voorwerk verricht en zo kwamen we uit in het noorden van Fryslân. Rijdend over de Canterlanswei zag ik vanuit de auto een kerktoren staan. Zie Google Maps. Omdat Jan daar ook nog nooit eerder was geweest besloten we er een kijkje te nemen. De kerktoren staat een eindje van de weg af en valt daardoor niet erg op en zeker niet als de bomen volop in blad staan.
Het hek en het bordje hebben betere tijden gekend. Het bord bij het hek gaf ons al meteen de benodigde informatie over deze toren. Dat deze toren scheef staat dat hadden we zelf al ontdekt.
De Johannestoren stamt uit de 14e eeuw. Net zoals de meeste kerken en kerktorens in Fryslân staat deze toren op een terp. Het bouwvallige kerkschip is reeds in 1834 gesloopt. De toren heeft een 19e-eeuwse ommetseling en werd in 1956 gerestaureerd.
Om de kerktoren liggen een aantal graven waarvan enkele heel oud zijn en één graf van recentere datum.
De kerktoren staat 4,72 graden (hellingshoek) uit het lood. Daarmee helt de 14 meter hoge toren ruim een meter over. Vooral vanuit de noordoosthoek is dat heel goed te zien. De Johannestoren staat nog schever dan de veel bekendere Oldehove in Leeuwarden. Dit rijksmonument is zelfs de scheefste toren van Nederland.
De toren staat in het dorpje Miedum wat slechts 30 inwoners telt. Eenmaal terug bij de auto maakte ik een foto van de skyline van Leeuwarden.
Op Schokland woonden 12.000 jaar geleden al mensen. Ze leefden er als jager-verzamelaars en vissers. In de middeleeuwen (500 tot 1500 na Chr.) zijn het vooral boeren die hier vee houden en graan verbouwen. Vanaf de 12de eeuw wonen de bewoners op terpen. Bij hoog water of een stormvloed zijn deze heuvels de enige veilige plekken op het eiland. In de 17de eeuw gaat het minder met de landbouw door het verlies van land aan de zee. Dan worden handel, scheepvaart en vooral visserij steeds belangrijker.
De Zuiderzee, eens een bron van leven en voorspoed voor de mensen van Schokland, veranderde langzaam in een bedreiging. De visserij, die eeuwenlang de levensader van de gemeenschap had gevormd, begon te lijden onder afnemende vangsten en steeds gevaarlijkere omstandigheden op zee. De eens zo trotse vissers werden gedwongen om hun vangstgebieden steeds verder te verlaten, op zoek naar vis die steeds moeilijker te vinden was.
De armoede op Schokland was zeer groot. De visserij was vanaf het begin van de 19e eeuw nauwelijks levensvatbaar en Schokland was de armste gemeente van Nederland. De vissers hadden zo weinig inkomen, dat ze hun schepen niet goed konden onderhouden.
De dreiging van de Zuiderzee werd uiteindelijk te groot om te negeren. Overstromingen werden frequenter en verliezen werden ondraaglijk. De levens van de bewoners van Schokland werden steeds meer in gevaar gebracht.
In 1859 verliezen de eilanders voorgoed de strijd tegen het water. De regering besluit dat de bewoners het eiland moeten verlaten. Niet alleen door het blijvende gevaar van overstromingen maar ook door de armoede. De ongeveer 635 ‘Schokkers’ verhuizen naar de vaste wal.
Schokland blijft bestaan maar wordt in 1942 met de inpoldering van de Noordoostpolder, een eiland op het droge. Bron is o.a. deze site.
Een paar weken geleden ging ik samen met fotomaatje Jan naar Urk. Nadat we onze inkopen hadden gedaan bij Camera.nu zijn we naar het IJsselmeer gereden. Na het nuttigen van de lunch maakte we daar een kleine rondwandeling.
Urk, een historisch vissersdorp gelegen in de provincie Flevoland, heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de Middeleeuwen. Ooit was Urk een eiland, omgeven door de Zuiderzee. Deze geografische isolatie droeg bij aan de unieke cultuur en hechte gemeenschap die Urk kenmerkten. Als een gemeenschap die leefde van de visserij, was Urk volledig afhankelijk van de zee voor haar bestaan. Deze afhankelijkheid van de zee versterkte de onderlinge band tussen de bewoners, die elkaar steunden in voor- en tegenspoed.
Hun geïsoleerde ligging en traditionele manier van leven maakten hen tot een buitenbeentje in de Nederlandse samenleving. Ze werden soms gezien als eigenzinnig en ze werden achtergesteld. Hun sterke religieuze overtuiging werd niet altijd begrepen door buitenstaanders. Desondanks hield de gemeenschap van Urk vast aan haar tradities en waarden en slaagde erin haar unieke identiteit te behouden. De hechte banden binnen de gemeenschap zorgen voor solidariteit en saamhorigheid, ook in de moeilijkste tijden.
Met de inpoldering van de Zuiderzee in de 20e eeuw verloor Urk zijn status als eiland, maar de geest van de gemeenschap bleef onveranderd. Vandaag de dag blijft Urk een trotse gemeenschap met een rijke maritieme geschiedenis en een sterke band met de zee. Hoewel de tijden zijn veranderd en de visserij-industrie is geëvolueerd, blijft Urk een symbool van veerkracht, doorzettingsvermogen en gemeenschapszin. Daarbij houdt men sterk vast aan een grote mate van vrijheid…
Zoals de vuurtoren eeuwenlang een baken was voor de vissers op zee zo is het geloof een baken voor de Urkers. Op zondagen verzamelen de inwoners zich in de kerken, waar gebeden en lofzangen de lucht vullen. Daar waar de banden tussen buren, vrienden en familie worden versterkt. Ik luister graag naar de zang van een Urker mannenkoor, waarbij ik uit volle borst mee zing met een van mijn lievelingsliederen.
Maar het gaat verder dan alleen de zondagse eredienst. Urk is doordrongen van een cultuur van zorgzaamheid en medeleven. Of het nu gaat om vreugdevolle momenten zoals geboortes en huwelijken, of om moeilijke tijden zoals ziekte of verlies, de gemeenschap staat altijd klaar om elkaar te steunen en te helpen. Van het brengen van maaltijden tot het bieden van een luisterend oor. De Urkers tonen een onvoorwaardelijke solidariteit die diep geworteld is in hun geloof en tradities.
We hadden onze auto geparkeerd bij het Vissersmonument. Dit monument werd opgericht ter nagedachtenis aan de omgekomen vissers.
Op de laatste plaquette staan de namen vermeld van twee vissers die met hun kotter zijn vergaan in 2019. Uit onderzoek bleek dat ten minste één van de twee netten van de garnalenkotter was blijven haken aan het wrak van een in de Tweede Wereldoorlog gezonken stoomschip. Bij pogingen van de twee vissers om de netten weer los te krijgen ging het mis. Er kwam te veel gewicht aan één kant te liggen waardoor het schip kapseisde.
Ook in 2020 kapseisde een garnalenkotter. De opvarenden werden op tijd gered. Deze twee gebeurtenissen maken volgens de Onderzoeksraad duidelijk dat het bij dit type schip gevaarlijk kan zijn als het schip ‘asymmetrisch’ is beladen. Daarvan is sprake als aan de ene kant van de kotter wel een vistuig hangt en aan de andere zijde niet. Volgens de onderzoekers was het risico op kapseizen niet onbekend, maar het feit dat dit zo snel kan gebeuren wel. Zie deze site.
De lichamen van de mannen die in 2019 op zee zijn omgekomen zijn gelukkig geborgen. De meeste vissers die met hun schip vergaan, worden nooit meer gevonden. Dat is voor de nabestaanden het ergste scenario…
Allen, dank voor de felicitaties en mooie woorden vanwege mijn zestigste verjaardag! ❤️
Vandaag laat ik de laatste serie zien van de grote zaagbek, de eenden die ik fotografeerde in de Havenkolk in Blokzijl. Aanvankelijk zwommen er alleen maar vrouwtjes. Dat was bijzonder, want een dag eerder waren de mannetjes wel goed vertegenwoordigd. Ik maakte eerst een fotoserie van de vrouwtjes die in de buurt van de sluis foerageerden. De grote zaagbek eet puur dierlijk materiaal. Met zijn smalle spitse snavel richt hij zich voornamelijk op de vangst van vis. Daarvoor duiken ze voortdurend onder water. Ik had zo gehoopt dat er een keer eentje boven zou komen met een visje in de snavel, maar helaas.
Na een tijdje kwamen de mannetjes één voor één aanvliegen en streken neer in de Havenkolk. Het leek erop alsof ze hun heil hadden gezocht buiten Blokzijl. Ik had al eerder geschreven dat ze niet gediend zijn van mensen die te dicht in de buurt komen. Het was ook met 600 mm een uitdaging om ze te fotograferen. Het werd een spelletje. Als ik op de Zuiderkade stond zwommen zij naar de Bierkade en als ik daar naartoe wandelde zwommen zij weer richting de Zuiderkade. Op een bepaald moment had ik geluk. Ik stond op een aanlegsteiger verdekt opgesteld achter het skutsje.
Een mannetje zaagbek was druk met vissen. Hij had mij niet in de gaten en zwom rustig mijn kant uit.
Vandaag heb ik het zesde kruisje erachter gekregen. Volgens de Romeinse telling mogen er niet meer dan drie dezelfde Romeinse cijfers na elkaar komen. Het wordt dus LX.
Dankbaar ben ik dat ik deze leeftijd heb mogen bereiken. Ik voel me gezond en fit. Ik hoop dat er nog heel wat jaren bijkomen. En mocht het anders worden dan wens ik van harte dat er leven aan mijn jaren worden toegevoegd…
De grote zaagbekken waren niet gediend van toenadering van mensen. Als ik te dichtbij kwam gingen ze op de vleugels om vervolgens een eindje verder weer neer te strijken. Ik trok de camera mee met hun vluchtbeweging. Bij onderstaande foto vlogen ze voor de zon langs. Zoveel licht in één keer door de zoeker was wel schrikken. Overigens ook niet ongevaarlijk voor de ogen. Aan onderstaande originele foto heb ik bewust niets gewijzigd qua belichting, zodat het effect zichtbaar blijft.
Dank voor jullie lieve en ondersteunende woorden in mijn vorige bericht. We zitten weer in rustiger vaarwater en dat geeft weer vleugels…
Schrijven met Licht 