Afscheid van Texel en drieteenstrandlopers

/ Jetskefotografie / 4 Comments

Vandaag laat ik de laatste fotoserie zien van ons verblijf op Texel, begin juni.

Op de een na laatste dag namen we afscheid van onze zoon. Dat blijft altijd een lastig moment. We hadden samen een heerlijke week beleefd. In het weekend waren al onze kinderen aanwezig en onze zoon bleef nog wat langer. Juist die extra tijd samen maakte het afscheid niet gemakkelijker. Toch kijken we met veel plezier terug op een week vol mooie momenten, fijne gesprekken en dierbare herinneringen.

Nadat ik onze zoon die avond bij de veerboot had uitgezwaaid, reed ik naar strandpaviljoen Peek aan Zee, in de hoop daar drieteenstrandlopers te kunnen zien en fotograferen.

Op het strand zag ik aanvankelijk alleen vijfteenafdrukken, maar verderop ontdekte ik ook de karakteristieke pootafdrukjes van drieteenstrandlopers. Dat was een veelbelovend.

Het duurde niet lang of een groepje drieteenstrandlopers streek niet ver bij mij vandaan neer, vlak langs de vloedlijn. Precies waarop ik had gehoopt.

Drieteenstrandlopers foerageren razendsnel in de zone waar de golven zich net hebben teruggetrokken. Daar bevinden zich, vlak onder het zandoppervlak, allerlei kleine prooidieren. Al rennend pikken of trekken ze deze behendig uit het zand.

Hun naam danken ze aan het feit dat ze, in tegenstelling tot de meeste andere steltlopers, slechts drie tenen hebben. De achterteen ontbreekt. Daardoor kunnen ze zich extra snel en wendbaar over het strand bewegen,

Een oude schapenboet

/ Jetskefotografie / 4 Comments

Na de fotoserie van de kievit en haar jong reed ik verder naar het zuiden, richting de Horsmeertjes. Onderweg kwam ik langs een oude schapenboet. Eerder heb ik daar al eens een foto van op mijn weblog geplaatst, maar destijds reed ik er na een korte stop meteen weer verder. Deze keer besloot ik wat langer te blijven om de schapenboet en de omgeving eens rustig in me op te nemen.

Een tijdje geleden vroeg Matroos Beek zich af waarom een schapenboet eigenlijk deze bijzondere vorm heeft. Ik vond dat een mooie vraag, want eerlijk gezegd had ik mij dat zelf nooit afgevraagd.

De karakteristieke vorm van een schapenboet is allesbehalve toevallig. De boet doet denken aan een halve stolpboerderij: drie zijden hebben een schuin dakvlak, terwijl de vierde zijde recht is. Die asymmetrische vorm is speciaal ontworpen om de vaak harde wind op Texel te trotseren.

De rechte gevel staat vrijwel altijd op het oosten, terwijl de schuine achterkant is gericht naar de overheersende zuidwestenwind. Daardoor wordt de wind langs het gebouw geleid in plaats van er vol tegenaan te blazen. Zo vinden schapen beschutting tegen weer en wind. Bovendien zorgt deze slimme constructie ervoor dat de boet stevig en stabiel blijft in het open polderlandschap. Omdat de gebouwen vaak werden opgetrokken uit hergebruikt scheepshout, waren ze ook nog eens relatief eenvoudig en voordelig te bouwen.

Deze keer besloot ik de omgeving wat beter te verkennen. Volgens mij beschikt iedere (natuur)fotograaf over een gezonde dosis nieuwsgierigheid én een beetje durf. De schapenboet lag aan een doorgaande weg, waardoor de drempel om er even een kijkje te nemen niet zo groot was. Het zag er verlaten uit, al blijft er altijd een stemmetje in je achterhoofd dat zegt: stel je voor dat er toch ineens iemand naar buiten stapt…

Al snel viel mij op dat deze schapenboet een ideale plek is voor vogels om te broeden. De openingen en kieren in zulke gebouwen bieden een veilige nestplaats voor verschillende soorten. Boerenzwaluwen, huiszwaluwen, huismussen, spreeuwen en witte kwikstaarten maken dankbaar gebruik van de beschutte ruimtes. In sommige oude schuren broeden zelfs kerkuilen of torenvalken, mits er voldoende rust is. Juist zulke oude gebouwen kunnen daarom een belangrijke schakel vormen voor vogels die steeds minder geschikte broedplaatsen vinden.

Naast de schapenboet stond een struik met een dicht bladerdek. Vanuit die groene schuilplaats liet een bosrietzanger uit volle borst zijn uitbundige zang horen. De bosrietzanger staat bekend als een van de beste nabootsers onder de rietvogels. In zijn zang verweeft hij fluittonen, ratels en de geluiden van tal van andere vogelsoorten. Ik heb dan ook een tijdlang naar het fascinerende optreden geluisterd.

Hoe goed ik ook mijn best deed, de bosrietzanger kreeg ik niet op de foto. Hij bleef veilig verscholen tussen de bladeren. Een winterkoninkje had daarentegen minder moeite met mijn aanwezigheid. Het koos een plekje boven in een kale tak en bleef daar even zitten. Zo kreeg ik de kans om een paar foto’s te maken.

Kievit met jong

/ Jetskefotografie / 8 Comments

Na de fotosessie bij het Boetje van Klemat op Texel reed ik verder. In een bloemrijk weiland zag ik een kievit. Ik zette de auto in de berm en fotografeerde de vogel vanuit de auto.

De kievit leek zich behoorlijk druk te maken over mijn aanwezigheid.

Al snel werd mij duidelijk waarom de kievit zich zo onrustig gedroeg. Tussen de bloemetjes liep een jong kievitje. Het viel niet mee om het kleine diertje in de hoge begroeiing scherp op de foto te krijgen. Intussen liep het jong steeds verder van mij vandaan. Na dit mooie moment vervolgde ik mijn weg naar het zuiden van Texel.

Boetje van Klemat, Project WIEG!

/ Jetskefotografie / 17 Comments

In deel 1 over Boetje van Klemat, bij Den Hoorn op Texel, liet ik jullie de foto’s van het buitenterrein zien. Vandaag neem ik jullie mee naar binnen.

Vanaf een afstandje zag ik dat de deur gesloten was. Op het informatiebordje op de deur las ik waarom deze dicht was. Ik duwde de klink naar beneden en stapte een wereld binnen waar ik stil van werd…

Binnen bleek het Boetje het decor te zijn van Project WIEG!, een kunstinstallatie van de Texelse kunstenaar Ericka Voortman (Hendrikje). De installatie draagt de volledige titel: WIEG! – ode aan un drif’kind. De expositie bestaat uit zeven grote wiegen, gemaakt van schapenwol en gedroogde bloemen, en draait om de vraag: ‘Waarvoor ben je in de wieg gelegd?’

De installatie brengt kunst, verhalen en natuur op een bijzondere manier samen in een sfeervolle omgeving. Boetje van Klemat wordt al jaren gebruikt voor kunstprojecten die bezoekers uitnodigen om even stil te staan, te reflecteren en de bijzondere verbinding tussen mens, natuur en het Texelse landschap te ervaren.

Op de achtergrond klonk rustgevende muziek, waardoor de sfeer nog intenser werd. Ik was er helemaal alleen, en dat vond ik heerlijk. In alle stilte kon ik de installatie rustig op me laten inwerken. Het voelde alsof de tijd even stil stond en ik volledig opging in de bijzondere sfeer van deze plek.

Lees er meer over op de website van Boetje van Klemat.

Herinnering aan Marjan Berk in Kalenberg

/ Jetskefotografie / 9 Comments

Op 5 juli is Marjan Berk op 93-jarige leeftijd overleden. Ze was decennialang actief in de wereld van toneel, musical, film en televisie. Haar carrière begon als actrice en cabaretière, waarna ze zich steeds meer toelegde op het schrijven van boeken, columns en scenario’s voor radio en televisie.

Ik besteed op mijn weblog graag aandacht aan haar overlijden, omdat ik Marjan Berk persoonlijk heb gekend. Zij woonde maar liefst 52 jaar in Kalenberg. Begin jaren tachtig had ik een bijbaan op de rondvaartboot van de familie Jongschaap in Kalenberg. Marjan woonde tegenover hen, aan de andere kant van het water. Om haar huis te bereiken, stak ze vanaf het erf van de familie Jongschaap met een bootje het water over.

Ik herinner me ook nog dat zij eens een feest gaf op de rondvaartboot. Als ik terugreken, moet dat in 1982 zijn geweest, toen zij haar vijftigste verjaardag vierde.

Helaas heb ik bijna geen foto’s uit die tijd. Bij het doorzoeken van mijn archief vond ik nog wel een oude kaart van de rondvaartboot De Sijgje S. Een bijzonder detail is dat de rietbinder op de voorzijde van de kaart onze vader is…

In september 2019 opende Marjan Berk de theatervoorstelling Trillend Riet wat zich afspeelde in Kalenberg. Met veel warmte vertelde ze mooie verhalen en anekdotes uit vervlogen tijden. Hoewel het haar nooit was gelukt om het Nedersaksisch onder de knie te krijgen, voelde ze zich toch een beetje Kalenberger, zo vertelde ze destijds met een glimlach. De inwoners van Kalenberg droegen Marjan Berk een warm hart toe. Dat bleek eens te meer toen de plaatselijke muziekvereniging haar op haar 85e verjaardag verraste met een feestelijke serenade.

Van deze prachtige theatervoorstelling, die zich afspeelde in de natuur van en rond Kalenberg, maakte ik een uitgebreide fotoserie. Die is te bekijken in het betreffende bericht op mijn weblog.

In 2020 nam Marjan Berk afscheid van Kalenberg. Vanwege haar hoge leeftijd en de daarmee gepaard gaande lichamelijke achteruitgang besloot zij haar geliefde woonplaats te verlaten.

Op de website van RTV Oost is aandacht besteed aan het overlijden van Marjan Berk. Enkele jaren geleden sprak RTV Oost haar bovendien voor de documentaireserie Tijd Genoeg. In deze vierdelige serie blikken drie bekende Nederlanders, onder wie Marjan Berk, in vier afleveringen terug op hun leven.
Deel 1, deel 2, deel 3 en deel 4

Kunstwerk in opbouw

/ Jetskefotografie / 4 Comments

Bij de laatste stop van een ruim dertig kilometer lange tocht, die Jan en ik gisteren maakten, kwamen we terecht in de Overtuin van Huize Lyndenstein in Beetsterzwaag. Daar vielen we midden in de opbouw van een bijzonder kunstwerk in de vijver van de parktuin. Beetsterzwaag staat dit weekend, op 4 en 5 juli, weer volledig in het teken van het jaarlijkse Kunstweekend.

We gingen richting de vijver en werden daar vriendelijk ontvangen. Op de oever lagen kunstdobbers in allerlei soorten en maten, gemaakt van papier-maché of van hout. Vol enthousiasme vertelde beeldhouwster Floor van der Leun hoe het idee voor dit kunstwerk was ontstaan en hoe het uiteindelijk vorm had gekregen. Op de tweede foto toonde ze haar favoriete dobber.

Ondertussen was haar man, Roelof, in de vijver druk bezig om het net op de juiste plek te krijgen. Dat bleek een grotere uitdaging dan ze hadden verwacht, omdat in de vijver vele takken lagen die het werk flink bemoeilijkten.

Toen Roelof tevreden was over de positie van het net, gaf Floor hem één voor één de dobbers aan, waarna hij ze zorgvuldig op hun plaats bracht. De dobbers zijn aan de onderkant verzwaard met lood, zodat ze rechtop in het water blijven staan. Het bepalen van het juiste gewicht was een nauwkeurig klusje, want bij te veel lood zakt een dobber te diep weg. Om te voorkomen dat de dobbers zouden wegdrijven, werden ze in het net gestoken.

Jan zei tegen Floor dat hij zou proberen om dit weekend samen met Aafje langs te komen om het kunstwerk in zijn voltooide vorm te bekijken. Ook zegde hij toe de fotoserie naar haar te mailen, iets waar Floor en Roelof erg blij mee waren.

Jan heeft op zijn weblog eveneens verslag gedaan van deze leuke ontmoeting. Daar zijn o.a. foto’s te zien waarop Floor en ik met elkaar in gesprek zijn. We spraken over haar levensverhaal en haar loopbaan van werken in de zorg naar beeldend kunstenaar.

Na deze bijzondere ontmoeting gingen we weer op pad: Jan op zijn Joiny en ik op de fiets. We reden terug naar de thuisbasis van Jan en Aafje, terugkijkend op een mooie en gezellige dag. Tijdens de tocht heb ik meerdere keren uitgesproken hoe aangenaam verrast ik ben door de vele prachtige fietspaden en het afwisselende landschap in en rond Drachten.

Boetje van Klemat, deel 1

/ Jetskefotografie / 11 Comments

Ten zuiden van Den Hoorn op Texel zag ik een bijzonder kunstwerk in een weiland. De foto’s daarvan publiceer ik voorlopig nog niet. Vlak bij het kunstwerk stonden enkele informatiebordjes die mijn aandacht trokken. Na het lezen van de tekst besloot ik het pad te volgen.

Het Klematspaadje is een oud peerdepaadje: een smal pad waar vroeger paarden liepen. Het vormt een authentiek stukje Texelse cultuurhistorie en geeft een mooi beeld van hoe het landschap vroeger werd gebruikt. Dankzij de inzet van lokale natuur- en cultuurorganisaties werd het pad in 2023 in ere hersteld en weer toegankelijk gemaakt voor wandelaars.

Het paadje loopt langs een schapenboet met de naam Boetje van Klemat. Nieuwsgierig betrad ik het terrein en keek mijn ogen uit. Er viel van alles te zien en te ontdekken.

De volgende keer neem ik jullie mee naar binnen.

Spotvogel

/ Jetskefotografie / 12 Comments

Terwijl ik stond te wachten tot de gekraagde roodstaart zich weer liet zien, kwamen er ook enkele meer alledaagse vogels voorbij. Zo zag ik meerdere malen een merel met voedsel in de snavel op weg naar zijn jongen. Even later verscheen een zingende mannetjesvink, prachtig verlicht door een streepje zonlicht dat door het gebladerte viel. Ook lieten een juveniele roodborst en een jonge zanglijster zich nog even zien. Zo viel er, zelfs tijdens het wachten, genoeg te genieten.

Ik liep wat rond op ongeveer dezelfde plek op de camping toen ik boven in een eikenboom een voor mij onbekend vogelgeluid hoorde. De Merlin Bird ID-app gaf aan dat het om de zang van een spotvogel ging. Dat was een aangename verrassing, want een spotvogel kom je niet elke dag tegen. Nu restte nog de uitdaging om de vogel ook daadwerkelijk te zien te krijgen, maar dat bleek geen eenvoudige opgave. Hoog tussen het dichte bladerdek hield hij zich goed verborgen.

Een spotvogel laat zich meestal niet gemakkelijk zien, maar des te beter horen. Met zijn luide, langdurige en gevarieerde zang trekt hij de aandacht, terwijl hij zelf goed verscholen blijft in het dichte bladerdek. De beste kans om hem te ontdekken is door rustig te blijven staan, zijn zang te volgen en zorgvuldig net onder de boomkruinen te speuren. Vooral in juni en tijdens de vroege ochtenduren is de kans groot dat je deze meesterzanger hoort en, met wat geluk, ook te zien krijgt.

Uiteraard was ik benieuwd waar deze vogel zijn naam aan te danken heeft. De spotvogel dankt zijn naam aan zijn bijzondere talent om de geluiden van andere vogels na te bootsen en deze in zijn eigen zang te verwerken. Hij lijkt als het ware de spot te drijven met zijn gevederde collega’s.

De spotvogel imiteert de geluiden van andere vogels om verschillende redenen. Met zijn gevarieerde zang probeert hij indruk te maken op vrouwtjes, zijn territorium kracht bij te zetten en mogelijk zelfs concurrenten in verwarring te brengen. Die rijke afwisseling aan geluiden maakt hem opvallender en aantrekkelijker dan wanneer hij uitsluitend zijn eigen zang zou laten horen.

Voor zijn repertoire leent de spotvogel vooral de geluiden van opvallende en veelvoorkomende soorten uit zijn omgeving. Zo zijn in zijn zang vaak elementen te herkennen van onder meer de merel, boerenzwaluw, grasmus, spreeuw, kraai, koolmees, tjiftjaf en fitis. Wie goed luistert, kan soms meerdere vogelsoorten in één zangstrofe voorbij horen komen. Om een indruk te geven van zijn prachtige en gevarieerde zang, heb ik op internet dit filmpje gevonden.

Voor mij was dit de eerste keer dat ik een spotvogel zag én kon fotograferen. Dat maakte deze waarneming extra bijzonder.

Gekraagde roodstaart op de camping

/ Jetskefotografie / 13 Comments

Onze vrienden kampeerden op een camping in onze regio. Toen we daar op bezoek waren, zag ik enkele vogeltjes rondvliegen die direct mijn aandacht trokken. Helaas had ik op dat moment geen camera bij me. Daarom ben ik op een andere dag, vroeg in de ochtend, teruggegaan om foto’s te maken, terwijl de meeste campinggasten nog op één oor lagen.

Het vogeltje bleek een gekraagde roodstaart te zijn, een soort uit de familie van de vliegenvangers. Vaak zit hij op een uitkijkpost vanwaar hij de omgeving scherp in de gaten houdt. Zodra hij een insect ontdekt, schiet hij er vliegensvlug achteraan om het uit de lucht te plukken. Dit jachtgedrag staat bekend als sallying. Op de camping maakten de gekraagde roodstaarten dankbaar gebruik van allerlei spullen van de kampeerders als uitkijkpost.

Het mannetje is duidelijk kleurrijker dan het vrouwtje. Zijn verenkleed zag er echter niet meer helemaal onberispelijk uit, waarschijnlijk door de drukke periode waarin de vogels verkeerden. Zowel het mannetje als het vrouwtje waren nog volop bezig met het voeren van hun jongen, wat wellicht hun tweede broedsel is.

Ringsteken in Sneek

/ Jetskefotografie / 10 Comments

Tijdens het familieweekend bracht de grootste groep een bezoek aan Sneek. Sneek is een Friese Elfstedenstad en staat bekend om de watersport. Het is een levendige, historische stad met grachten, oude gebouwen en de jaarlijkse Sneekweek, het grootste binnenzeilevenement van Europa.

We parkeerden de auto in de buurt van de markante watertoren en wandelden naar de binnenstad. Terwijl we wachtten voor de openstaande brug maakte ik een foto van de Waterpoort. Deze stadspoort is het symbool van de stad. De poort werd rond 1492 gebouwd als onderdeel van de stadsverdediging en bestaat uit twee achtkantige torens met daartussen een brug en een voormalige poortwachterswoning. Sinds 1613 is het een sierpoort zonder militaire functie.

De groep familieleden splitste zich al snel op, ieder volgde zijn eigen interesses. In het gezellige centrum was van alles te beleven, waaronder een optreden van Jong Advendo. Op internet hadden we gelezen dat er die middag ringsteken werd gehouden. Mijn zus en ik besloten daar een kijkje te nemen.

Ringsteken is een oude Friese traditie die al eeuwenlang deel uitmaakt van dorpsfeesten en andere regionale evenementen. De deelnemers rijden in een Friese sjees, een karakteristiek rijtuig dat wordt getrokken door een Fries paard. Terwijl de menner het paard bestuurt, probeert de bijrijder met een houten stokje een kleine ring te steken. Om het folkloristische karakter van het evenement te benadrukken, zijn de deelnemers gekleed in traditionele Friese klederdracht, zoals die rond 1850 werd gedragen.

De oorsprong van het ringsteken ligt in de middeleeuwse steekspelen, waarbij ridders hun behendigheid oefenden door met een lans naar ringen te steken. Toen deze riddertoernooien verdwenen, bleef het spel voortbestaan als volksvermaak tijdens jaarmarkten en feestdagen. In Fryslân groeide het uit tot een geliefde traditie waarin niet alleen de sportieve strijd, maar ook cultuur, traditie en gezelligheid een belangrijke rol spelen.

Zodra een deelnemer de ring met de lans heeft gestoken, wordt deze trots omhooggehouden, zodat de jury en het publiek goed kunnen zien dat de ring daadwerkelijk is geraakt. Dat zorgt voor een extra feestelijk moment en maakt het spel aantrekkelijker om naar te kijken. Het is als het ware een klein triomfmoment voor de deelnemer. Bij de meesten is die triomf duidelijk van het gezicht af te lezen, terwijl een enkeling ogenschijnlijk onverstoorbaar blijft en geen spier vertrekt.