Herfstkleuren in het Waterloopbos

Pedro had onlangs op zijn weblog een aantal prachtige foto’s geplaatst van de herfstkleuren in het Waterloopbos. Na wat reacties over en weer stelde hij voor om een keer samen naar het Waterloopbos te gaan. Zo ontmoetten we elkaar afgelopen zondagmiddag op de parkeerplaats van het Waterloopbos.

In het Waterloopbos liggen de restanten van voormalige waterloopkundige modellen. Het zijn stille getuigen van een tijd waarin ingenieurs hier onderzoek deden naar waterstromen, havens en waterwerken uit binnen- en buitenland. Waar vroeger het water zorgvuldig werd gestuurd voor allerlei experimenten, heeft de natuur inmiddels een groot deel van het terrein weer teruggenomen. Juist die combinatie van techniek, historie en natuur maakt het Waterloopbos zo bijzonder. Tijdens een wandeling kom je langs oude constructies, beken en schaalmodellen die herinneren aan het belangrijke onderzoek dat hier heeft plaatsgevonden.

Hoewel ik toch ieder jaar wel een keer in het Waterloopbos kom, waren er ook nu weer een aantal dingen die ik nog niet kende. Zo is er een nieuw pad aangelegd en een markering dat aangeeft dat hier vroeger een modelkeet heeft gestaan, waar medewerkers een groot deel van de dag doorbrachten.

Nadat we al enkele foto’s hadden gemaakt, vroeg Pedro op welke stand ik de witbalans had staan. Zelf heb ik deze meestal op automatisch staan. Pedro gaf als tip om eens de stand ‘bewolkt’ te proberen, want dat was het tenslotte ook die dag. Dat was een goede tip van Pedro, want met de witbalans op ‘bewolkt’ werden de kleuren veel natuurgetrouwer weergegeven.

De afgelopen jaren voert een omvangrijk restauratieprogramma uit om dit unieke erfgoed te behouden. Onderdeel van de ontwikkelagenda Waardevol Waterloopbos 2016-2026 is het herstel van tien belangrijke modelplaatsen. In onderstaand drieluik zie je een van de gerestaureerde gedeeltes. Op de middelste foto zie je het oude muurtje op de achtergrond en de nieuwe elementen op de voorgrond. Renovatie is noodzakelijk, maar we waren het er over eens dat we hoopten dat de natuur het weer zo snel mogelijk zou overnemen.

We wandelden al genietend, fotograferend en pratend verder. Op een omgevallen boom zaten meerdere porseleinzwammen. Pedro zette zijn lens op de macrostand en leefde zich uit op de onderste exemplaren. Ik vond er eentje op ooghoogte en dat was wel zo makkelijk. 😉

Bij deze stroompjes heb ik een langere sluitertijd gebruikt. Omdat ik geen statief bij me had en ook geen geschikt plekje kon vinden om mijn camera neer te zetten, heb ik uit de hand gefotografeerd. Toch ben ik niet ontevreden over het resultaat.

Pedro woont niet ver van het bos en komt er regelmatig. Hij weet dan ook goed de weg, en dat is natuurlijk handig. Het was volop genieten van de uitbundige herfstkleuren en de weerspiegelingen. Bij de nieuwe vlonderbrug stond ik op de uitkijk, in de hoop dat er wandelaars overheen zouden lopen. En ik had geluk! Aan de andere kant van de brug zagen we tot onze verrassing ook nog een mooie vliegenzwam.

Dit is een van mijn lievelingsplekjes in het Waterloopbos: het proefmodel van Marsa el Brega in Libië. Hier onderzochten Nederlandse waterbouwkundigen hoe de Libische haven het best kon worden ingericht. Met schaalmodellen werden golven, stromingen en zandtransport nagebootst. Zo konden de ingenieurs voorspellen waar verzanding zou optreden en hoe schepen veilig de haven konden bereiken.

Ik hoop dat ze dit proefmodel niet gaan restaureren, zoals ze dat wel hebben gedaan met deze golfmachines. Juist de verweerde en door de natuur overgenomen constructies vind ik zo mooi aan het Waterloopbos.

We sloten de mooie en gezellige fotokuier af met koffie en thee in het restaurant van Natuurmonumenten.

Evert van Benthem, kunstwerk

Na de fotosessie met de vier dames bij Bezoekerscentrum De Wieden reden we naar het kunstwerk ter ere van Evert van Benthem. Het kunstwerk bestaat uit kleine schaatsen, de zogenaamde Friese doorlopers. Met dit verschil dat traditionele Friese doorlopers van hout zijn gemaakt, terwijl de schaatsen in dit kunstwerk van metaal zijn. Het kunstwerk is gemaakt door Albert Weijs, die in Sint Jansklooster woont.

Evert van Benthem woonde in Sint Jansklooster en werd bekend door zijn prestaties op het ijs. Op 21 februari 1985 won hij de dertiende Elfstedentocht. Samen met marathonrijders Jan Kooiman, Jos Niesten en Henri Ruitenberg naderde hij als eerste de finish. In een spannende eindsprint wist Van Benthem uiteindelijk met enkele meters voorsprong de overwinning te behalen. Pas na de finish ontdekte hij dat er een stuk uit het ijzer van zijn schaats was afgebroken. Deze bijzondere schaats werd later tentoongesteld in het Eerste Friese Schaatsmuseum.

Een jaar later, in 1986, won Van Benthem opnieuw de Elfstedentocht. Daarmee schreef hij geschiedenis en groeide hij uit tot een van de bekendste schaatsers uit de Nederlandse sportgeschiedenis. Het schaatsen combineerde hij destijds met zijn werk in de veehouderij. In 1999 emigreerde hij met zijn gezin naar Canada.

Het kunstwerk staat vlak bij een tunnel met fraaie afbeeldingen op de wanden. Opvallend is dat deze tunnel tot nu toe verschoond is gebleven van ongewenste graffiti.

Op de website van Nieuwsbode De Kop is te zien hoe Evert van Benthem op 22 april 2022 zijn eigen kunstwerk De Schaatser onthult.

We maakten nog een laatste foto van het kunstwerk. Op de sokkel is een afbeelding van het Elfstedenkruisje aangebracht, als verwijzing naar Van Benthems legendarische overwinningen in de Elfstedentochten.

Intussen nam de bewolking steeds verder toe. Voor ons het teken om weer huiswaarts te keren. We konden terugkijken op een gezellige en geslaagde ochtend.

Zeehonden in Ecomare

Deze week hoorden we op het nieuws dat het niet goed gaat met de zeehondenpopulatie in de Waddenzee en de Noordzee. In dat kader plaats ik vandaag een serie foto’s die ik maakte tijdens onze herfstvakantie bij zeehondenopvang Ecomare op Texel. Onze dochter en schoonzoon waren een paar dagen bij ons op bezoek. Een mooie gelegenheid om gezellig met z’n vieren een bezoekje te brengen aan Ecomare.

De populatie gewone zeehonden in de Waddenzee neemt al vijf jaar op rij af. Uit een gezamenlijke telling van Nederlandse, Duitse en Deense onderzoekers blijkt dat er in 2026 3 procent minder gewone zeehonden zijn geteld dan in 2025. In de Nederlandse Waddenzee was de afname met 6 procent zelfs twee keer zo groot. Tussen 2012 en 2021 bleef de populatie nog redelijk stabiel, maar sindsdien is er sprake van een jaarlijkse daling.

De oorzaak van de achteruitgang is nog niet duidelijk. Volgens de onderzoekers is er geen sprake van massale sterfte of grootschalige verplaatsingen. Mogelijke oorzaken zijn veranderingen in de voedselbeschikbaarheid, toenemende menselijke activiteiten op zee en concurrentie met andere zeezoogdieren. Ook de grijze zeehond wordt genoemd als mogelijke bedreiging. Deze grotere en agressievere soort valt soms bruinvissen en zelfs dolfijnen aan. Mogelijk zijn ook gewone zeehonden niet altijd veilig voor hun grijze soortgenoten.

De zeehondenopvang van Ecomare op Texel vangt al sinds 1952 zieke, gewonde en verweesde zeehonden op. Jaarlijks worden ongeveer honderd dieren opgevangen. Na een periode van herstel, eerst in quarantaine en daarna in de buitenbassins, keren de meeste zeehonden terug naar de Waddenzee. Bezoekers kunnen het opvangproces van dichtbij volgen.

Bij Ecomare is het dagelijks om 11.00 en 15.30 uur etenstijd. Tijdens het voeren vertelt de verzorger over het leven van zeehonden in het wild en over de dieren die bij Ecomare verblijven. Zo horen we ook meer over hun verschillende karakters en achtergronden. Een aantal zeehonden heeft een blijvende lichamelijke beperking, zoals blindheid. Omdat ze daardoor niet zelfstandig in het wild kunnen overleven, hebben ze bij Ecomare een vaste plek gekregen.

De Oude Haven van Kuinre

We waren via de snelste route naar Urk gereden. Voor de terugweg naar huis leek het mij leuker om een andere weg te nemen en binnendoor te rijden. Ineens bedacht ik dat het misschien mooi zou zijn om via de Hopweg te rijden. Dan konden we eventueel ook nog een bezoekje brengen aan de Oude Haven van Kuinre. Toen we de parkeerplaats opreden, was Jan gelukkig weer zover hersteld dat hij weer een korte wandeling kon maken.

De Oude Haven van Kuinre herinnert aan de tijd waarin Kuinre een belangrijke havenplaats aan de voormalige Zuiderzee was. Het dorp vormde destijds een belangrijke schakel in de handel en scheepvaart tussen Friesland en Overijssel. In de middeleeuwen groeide Kuinre uit tot een welvarende plaats. Schepen brachten allerlei handelswaar aan en vissers voeren vanuit de haven de Zuiderzee op. Door de ligging aan de monding van de rivier de Kuinder was Kuinre bovendien van strategisch belang. Rond het dorp stonden zelfs burchten van roofridders, die tol hieven bij passerende schepen.

De inpoldering van de Noordoostpolder zorgde ervoor dat Kuinre niet meer aan het IJsselmeer lag. Wat resteert, is de karakteristieke Oude Haven… op het droge. Het is een mooie plek die nog altijd herinnert aan het maritieme verleden van Kuinre.

Op de website van Flevoland Erfgoed kun je meer lezen over de geschiedenis van de Oude Haven van Kuinre. Ook Jan heeft op zijn weblog een mooie samenvatting staan.

Met de fotogroep naar De Wieden

Vorige week hadden we weer eens een afspraak om met de fotogroep van de kerk op stap te gaan. De groep bestaat uit negen leden. We maken onze afspraken met behulp van een poll in de app, maar er zijn altijd wel een paar mensen die niet kunnen. Op het laatste moment kwamen er bovendien nog enkele afzeggingen binnen, waardoor we uiteindelijk met vier dames overbleven.

We kozen voor een bezoek aan bezoekerscentrum De Wieden in Sint Jansklooster. Ik kom daar met enige regelmaat, maar het was toch weer eens anders om er met vier dames op uit te trekken. We hebben veel gefotografeerd, maar vooral ook heel veel gezellig bijgepraat.

We kozen ervoor om eerst het laarzenpad te lopen. Dit pad is tijdens het broedseizoen gesloten. Voor mij was het alweer een tijdje geleden dat ik deze route had gelopen en de andere dames kenden het pad nog helemaal niet. Onderweg kom je drie trekpontjes tegen. Dat is op zich al een verrassing en zorgde bij ons vieren meteen voor de nodige hilariteit.

Na de rondwandeling over het laarzenpad namen we ook het vlonderpad. Bij de tjasker staat een informatiebord met een QR-code die verwijst naar een video over de restauratie van de tjasker. Een linkje naar dit interessante filmpje heb ik hier geplaatst.

Vanaf een verhoogd platform heb je een mooi uitzicht over de rietvelden. Afhankelijk van de richting waarin je kijkt, kleurt het riet goudgeel in het zonlicht en zilverachtig in het tegenlicht. Op de horizon, op de laatste foto, is de voormalige watertoren van Sint Jansklooster te zien. Deze doet tegenwoordig dienst als uitkijktoren.

We wandelden verder naar de veenhut en de plaggenhut. Daar lag een splinternieuwe brug. Dat was geen overbodige luxe, want de vorige brug was inmiddels levensgevaarlijk geworden. De hutten waren helaas op slot. We wandelden door naar het verste punt van de route, waar we nog even op een bankje hebben gezeten. Daarna liepen we op ons gemak terug naar de auto.

Urk en de vissers

Ik rond eerst de serie af die ik maakte tijdens de fotokuier samen met Jan. We parkeerden onze auto vlak bij het Urker Vissersmonument. Dit monument, gelegen aan de haven, herdenkt de vissers die op zee zijn omgekomen. Het bronzen beeld van een vissersweduwe, die turend over het water staat, symboliseert het verdriet van de achterblijvers. De gedenkplaten met honderden namen herinneren aan de zware offers die de visserij door de eeuwen heen heeft gevraagd. Daarmee is het monument een van de meest betekenisvolle plekken van Urk.

De namenlijst begint in 1717 omdat van eerdere ongevallen helaas geen betrouwbare gegevens bewaard zijn gebleven.

In de afgelopen jaren is de lijst met namen steeds korter geworden. Dat betekent overigens niet dat de visserij zonder risico’s is. Op de Noordzee komen nog steeds zware stormen, branden aan boord, aanvaringen en man-overboordsituaties voor. Maar waar vroeger een technisch mankement of een plotselinge storm gemakkelijk tot een scheepsramp kon leiden, zorgen moderne technieken en veiligheidsmaatregelen er tegenwoordig meestal voor dat bemanning en schip behouden blijven.

Vanaf het monument liepen we langs het Kerkje aan de Zee richting de vuurtoren. Over het bijzondere verhaal ‘De schedels van Urk’ schreef ik in dit bericht.

De straten in dit gedeelte van Urk hebben namen als Wijk 3 en Wijk 4. Op de naambordjes aan de huizen staat eerst de wijknaam, gevolgd door het huisnummer. Aan een gevel hing echter een bordje met de naam Vuurtorenstraat. Die naam kan ik niet terugvinden op Google Maps. Bijzonder!

Sommige straatnaambordjes herinneren aan het oude Urk, waar de visserij van oudsher een belangrijke rol speelt. Die verbondenheid met de zee is nog altijd zichtbaar. Urk heeft bijvoorbeeld nog steeds de grootste vissersvloot van Nederland, met circa 55 actieve kotters. De vloot is de afgelopen jaren wel kleiner geworden door saneringen en strengere regelgeving voor de visserij. Veel Urker ondernemers investeren daarom in modernere en veelzijdigere schepen.

Opmerkelijk is dat de visserijsector op Urk als geheel economisch sterk blijft. Hoewel de eigen vloot kleiner wordt en de aanvoer van lokaal gevangen vis is afgenomen, groeit de visverwerkende industrie juist sterk. Urk verwerkt tegenwoordig grote hoeveelheden geïmporteerde vis uit onder meer Noorwegen, IJsland, Griekenland en Turkije. Daarmee heeft het dorp een belangrijke internationale positie opgebouwd in de visverwerking en -handel. De vissector blijft dan ook van groot economisch belang voor Urk.

Helaas was de vuurtoren gesloten. We wandelden daarom om de vuurtoren heen. Voordat we daaraan begonnen, had ik eerst nog een tijdje overgetrapt met een jongetje dat daar met een bal aan het spelen was. Het was de bal van zijn broer, vertelde hij vol trots.

Jan nam even plaats op een bankje met een prachtig uitzicht over het IJsselmeer, terwijl ik alvast het trapje afdaalde om een foto te maken van de vuurtoren en de huizen die boven op de dijk staan. Wat moet het geweldig zijn om daar te wonen, met zo’n prachtig uitzicht over het IJsselmeer!

Na dit rustmoment liepen we verder naar de haven. Daar was van alles te zien: oude kotters, botters, een scheepswerf, oude visnetten en nog veel meer. Op de vierde foto zie je rechts Jan, leunend tegen een meerpaal, terwijl hij met tegenlicht een prachtige serie foto’s van de netten maakt. Die serie is te zien in dit bericht.

Na ons mooie rondje door de haven van Urk wandelden we onderlangs de dijk terug naar de auto. Gelukkig stonden er onderweg regelmatig bankjes waar Jan even kon uitrusten. Daarna stapten we in de auto en reden we naar onze volgende bestemming.

Een kanoet in winterkleed

In de namiddag reed ik nog even langs Wagejot. Het laatste zonlicht streek over het water en zorgde voor een prachtig licht. Ik fotografeerde een tureluur, een rustende bontbekplevier en een foeragerende wintertaling.

Een eindje verderop stonden twee vogelaars te kijken door hun verrekijkers, te wijzen en met elkaar te overleggen. Ik ben dan altijd nieuwsgierig of ze iets bijzonders hebben ontdekt. Daarom stopte ik even langs de kant van de weg en knoopte een gesprekje met hen aan. Ze waren volop aan het discussiëren over wat ze daar nu toch zagen lopen.

Uiteindelijk kwamen ze erachter dat het twee kanoeten in winterkleed waren. In de zomer is de kanoet goed te herkennen aan zijn oranje onderzijde. In de winter is het verenkleed een stuk minder opvallend en kan de vogel onder andere worden verward met de bonte strandloper. De kanoet is in winterkleed onder meer te herkennen aan zijn kortere snavel en de witte vleugelstreep, die tijdens de vlucht goed zichtbaar is.

Ik mocht ook even door de Swarovski-kijker van een van de vogelaars kijken om de vogels wat beter te bekijken. Dat is toch een andere manier van vogels observeren dan ik gewend ben. Veel vogelaars kijken vooral door hun verrekijker of telescoop en houden zich niet bezig met fotograferen. Hoewel de overlap tussen beide groepen groot is, lijken er toch nog altijd meer echte ‘kijkvogelaars’ te zijn dan vogelfotografen.

Op de terugweg naar onze vakantiewoning reed ik nog door Waalenburg. Daar werd ik verrast door prachtige zonneharpen.

Aan de andere kant van de weg zat een grote groep smienten op hun vaste stekkie. Een van de smienten kon ik er mooi uitlichten.

Diverse soorten ganzen

Tijdens een van mijn ritten over Texel zag ik in een weiland een grote groep brandganzen en grauwe ganzen staan. Vanuit de auto maakte ik een aantal foto’s, in de hoop dat ze mij niet meteen de rug zouden toekeren en weg zouden lopen.

Tussen de grauwe ganzen en brandganzen liepen ook enkele kolganzen. De kolgans is een veelvoorkomende wintergast in Nederland. Hij broedt in het hoge noorden van Rusland en Siberië en legt in het najaar duizenden kilometers af om in West-Europa te overwinteren. Qua uiterlijk lijkt de kolgans sterk op de grauwe gans, maar hij is iets kleiner. Een opvallend kenmerk is de witte ‘kol’: de witte vlek rond de snavel en de zwarte strepen op de buik. Er staan er twee op de rechter foto.

Ik reed verder naar Wagejot, waar ik een grote groep rotganzen aantrof. De rotgans dankt zijn naam aan het geluid dat de vogels maken: een laag, rollend ‘rrrò… rrrò’. Aanvankelijk waren ze druk bezig met het poetsen van hun veren op het water. Even later gingen ze massaal op de vleugels.

Rotganzen broeden op de Siberische toendra’s. In de winter trekken ze massaal naar onze streken om te overwinteren in het Waddengebied en de Zeeuwse Delta. Een deel van de rotganzen trekt verder naar Zuid-Engeland. Nederland is voor deze ganzensoort dan ook een heel belangrijk land. Het merendeel van de wereldpopulatie overwintert hier of maakt een tussenstop om op krachten te komen, voordat ze de oversteek naar Engeland maken.

Vogels van staal in Waalenburg

Tijdens onze vakantie op Texel maakten mijn man en ik een fietstocht die ons door Waalenburg voerde. Waalenburg is een uitgestrekt natuurgebied, bekend om zijn weidevogels, bloemrijke graslanden en open landschap. Het behoort tot de oudste natuurgebieden van Natuurmonumenten. Natuurbeschermer Jac. P. Thijsse speelde een belangrijke rol bij het behoud van dit soort bijzondere natuurgebieden. Dankzij zijn inzet voor de Nederlandse natuur kunnen we nog altijd genieten van Waalenburg, een van de mooiste vogelgebieden van Texel.

We stopten bij twee zwerfkeien. Bijzonder om op het informatiebord te lezen dat deze keien maar liefst 500 miljoen jaar oud zijn! Iets verderop zag ik een inktzwam, die ik natuurlijk ook even op de foto zette.

De volgende stop was bij een picknickplek. Het was geen weer om te picknicken, maar we maakten wel even een rondje om de omgeving te verkennen. Er stond een ouderwetse landbouwkar en er was een natuurtoilet. Wat een gouden uitvinding! Dat zouden ze in alle natuurgebieden moeten realiseren.

Tijdens onze fietstocht kwamen we op verschillende plekken vogels van staal tegen. Deze metalen vogels zijn afgelopen zomer geplaatst en markeren de wandelroute Vogelpracht Waalenburg van Natuurmonumenten. Tijdens deze wandeling ontmoet je vogelsoorten die daadwerkelijk in het gebied voorkomen, zoals de grutto, lepelaar, kluut, kievit, buizerd en veldleeuwerik. Bij iedere vogel vind je informatie over de betreffende soort en het Texelse landschap. De beelden zijn niet alleen een kunstzinnige toevoeging aan het gebied, maar vormen ook een leuke en leerzame manier om de rijke vogelwereld van Waalenburg te ontdekken.

Ik heb er een aantal voor jullie verzameld…

Fietsbrug en een jogger

Op een vroege ochtend tijdens onze vakantie op Texel maakte ik een fietstocht waarbij ik over de fietsbrug Tureluur kwam. Deze mooie fietsbrug is in 2024 aangelegd en maakt deel uit van een slingerend fietspad van 1,7 kilometer, dat deels over het water voert. Onderweg heb je prachtige uitzichten over natte graslanden, rietvelden en bos. De aanleg van de brug maakte deel uit van een natuurherstelproject. Hierdoor kan meer water worden vastgehouden en krijgen zeldzame planten en vogels extra ruimte. Fietsbrug Tureluur is daarmee niet alleen een mooie fietsroute, maar ook een fraai voorbeeld van hoe recreatie en natuurbehoud hand in hand kunnen gaan.

Ik had mij aan de oever van de plas opgesteld, met uitzicht op de brug en de passerende fietsers en wandelaars. Vanwege het vroege tijdstip moest ik wel even geduld hebben voordat er iemand voorbijkwam.

Een paar dagen later kwamen onze dochter en schoonzoon bij ons logeren op Texel. Op een dag besloot onze dochter te gaan joggen. Ik bood aan om met haar mee te gaan, maar dan op de fiets. Soms fietste ik vooruit om een foto te maken als ze aan kwam rennen, een andere keer fietste ik een eindje achter haar. Onderweg stopte ik een paar keer om een foto van een ander onderwerp te maken. Daarna moest ik flink doortrappen om haar weer in te halen.

Uiteindelijk rende ze 7 kilometer. Zo’n afstand had ze niet meer gelopen sinds de Stone City Run. Doordat ik met haar meefietste, vond ze het gezellig en bleef ze bovendien gemotiveerd om door te gaan. Dat ze deze afstand heeft gelopen, is extra knap omdat ze astma heeft. Hardlopen kost haar daardoor veel meer energie dan iemand zonder astma.