Gisteren was het veertig jaar geleden dat de Elfstedentocht werd verreden. Onder andere op Omrop Fryslân werd hier uitgebreid aandacht aan besteed. Ik weet het nog als de dag van gisteren, want op diezelfde dag ontving ik namelijk mijn diploma Verpleegkundige A. Een bijzondere samenloop van twee onvergetelijke momenten: een historische schaatstocht en een persoonlijke mijlpaal.

Voordat ik mijn diploma behaalde, had ik tijdens de inserviceopleiding al ruim drie jaar in de praktijk gewerkt. In feite ben ik dus al meer dan 43 jaar verpleegkundige. Het is en blijft een prachtig beroep, een vak dat mij al die jaren heeft gevormd en verrijkt.

De inserviceopleiding tot verpleegkundige was een praktijkgerichte leerweg waarbij je als leerling in dienst was van een ziekenhuis of zorginstelling en daar het vak al doende leerde. Je werkte vanaf het begin mee op de afdelingen, kreeg salaris en volgde daarnaast theorielessen via de interne opleidingsschool. Deze vorm van opleiden bestond in varianten voor algemene ziekenhuizen, de psychiatrie en de gehandicaptenzorg, en was decennialang de standaardroute naar het verpleegkundig diploma. Tot 1997 kon je via deze weg officieel worden opgeleid; rond 2000 verdwenen de laatste lichtingen en werd de opleiding vervangen door de huidige MBO‑V en HBO‑V. Hoewel de opleiding formeel vaak op mbo‑niveau werd geplaatst, vonden veel oud‑leerlingen dat de verantwoordelijkheid en intensieve praktijkervaring een hoger niveau weerspiegelden.

De lesweken met de praktijklessen waren altijd heel leerzaam, maar vooral ook gezellig. Het verlenen van de ADL (Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen) leerden we door op elkaar te oefenen. Dat zorgde steevast voor de nodige hilariteit. En als je zelf ‘patiënt’ was, was het heerlijk om tijdens de les nog even lekker in het bed te liggen.

We kregen les van echte professionals. Anatomie bijvoorbeeld werd gegeven door een patholoog-anatoom. Regelmatig nam hij weefsel van een koe of varken mee om ons goed inzicht te geven in de anatomie. Zo’n praktijkles met dit materiaal zou je je tegenwoordig niet meer kunnen voorstellen.

Na de mooie sessie in het rietland was het toch echt tijd om te vertrekken. De kinderen wilden graag weer naar huis, naar de warme kachel. Op de foto’s is het niet te zien, maar met temperaturen rond het vriespunt was het behoorlijk koud. Mijn nichtje wist zelfs nog een stukje ijs uit het water te vissen.

Rhena gaat inmiddels al zo’n tien jaar mee naar het rietland, maar vervoer per boot is ze niet gewend. Met enige aarzeling stapte ze dan ook in. Gelukkig was haar baasje erbij om haar gerust te stellen en eenmaal aan boord viel het allemaal reuze mee.

Terwijl wij vertrokken, was Jan bezig met het maaien van het riet langs de oever. Met de bosmaaier werkte hij zorgvuldig de laatste stukken bij. Het perceel wordt altijd keurig opgeleverd, er blijft geen rietstengel overeind staan.

Rhena was inmiddels in andere vertrouwde handen. Klaas Jan had zo zijn handen vrij om ons achteruit de sloot uit te manoeuvreren. De sloot is namelijk te smal om er te kunnen keren, dus achteruitvaren was de enige optie.

Aan de horizon verschijnt opnieuw het A.F. Stroinkgemaal. Vanaf het meertje draaiden we via een smalle doorgang het Ettenlandsch Kanaal op. Deze doorgang is een overblijfsel uit de tijd dat hij werd afgesloten met schotten, zodra gebiedsvreemd water vanuit het IJsselmeer werd binnengelaten. Waarom die afsluiting tegenwoordig niet meer nodig is, kun je lezen op de website van Waterschap Drents Overijsselse Delta.

Na een paar minuten meren we aan bij de loswal. De kinderen en ik stappen uit. Voordat we in de auto stappen, maak ik nog snel een laatste foto van Klaas Jan en Rhena, die alweer koers zetten richting het rietland.

Voor vandaag staat er opnieuw een bezoek aan het rietland gepland en deze keer gaat fotomaatje Jan ook mee. De temperaturen zijn gelukkig een stuk aangenamer dan de vorige keer, dus wat dat betreft belooft het een mooie dag te worden.

Na de lunch stapte Jan op zijn rietmachine om het volgende perceel te maaien. Het werk verliep vlot: Jan draaide rustig zijn rondjes, terwijl de machine het overige werk deed.

Na bovenstaande fotoserie wandelde ik naar de grenzen van het perceel. De erfgrens wordt hier gemarkeerd door een paal, te zien op de tweede foto en een dikke tak, te zien op de derde foto.

Ik vind het altijd bijzonder om te zien hoe de kleur van het riet verandert, afhankelijk van hoe het zonlicht erop valt. De vierde foto is gemaakt in tegenlicht, waardoor de rietpluimen een zilverkleurige glans krijgen.

Het was jullie misschien al opgevallen: in dit rietland wordt het afval niet verbrand. De percelen zijn eigendom van Natuurmonumenten en Jan pacht het rietland. Volgens de regels van Natuurmonumenten mag er hier niet worden gebrand.

Na het maaien wordt het afval per perceel naar de oever gebracht. Daar wordt het verzameld op een grote hoop, om later te worden opgehaald door medewerkers van Natuurmonumenten. Rhena kan dat vast waarderen, want zij heeft volop keuze op welke bult ze gaat rusten. 😉

Vandaag neem ik jullie opnieuw mee naar het rietland. De kinderen van Klaas Jan hebben daar hun ‘eigen’ kammachine. Deze machine is wat lager en de transportband met de kammen draait wat rustiger, aangepast aan hun tempo.

Het was prachtig om te zien hoe ze om de beurt een bosje riet pakten, het touw verwijderden en het riet zorgvuldig uitkamden. Zodra al het afval eruit was gehaald, legden ze het netjes in de bak ernaast. Even leek het een perfect gestroomlijnde samenwerking…

Maar ja… als broer en zus gaat dat natuurlijk nooit lang vlekkeloos. Al snel ontstond er wat onenigheid over wie er aan de beurt was, wie het meeste werk deed of wie het bosje nét iets beter had uitgekamd. Gelukkig hoort dat er ook een beetje bij. 😉

Zodra er voldoende riet in de bak was verzameld, werd pappa geroepen. Klaas Jan bond er vervolgens een touw omheen en hielp de bos op de schouder van zijn zoon. De grootte van de bos is natuurlijk aangepast aan wat hij kan dragen. Vol trots liep hij met de bos riet naar de verzamelplek.

Na de lunch viel het niet mee om de draad van het rietkammen weer op te pakken. De kinderen hadden andere plannen en gingen spelen. Rhena dacht heel even dat ze wat rust kon nemen, maar die hoop bleek van korte duur.

Ik vertelde de kinderen dat ik me vroeger verstopte onder de rietpluimen. Dat leek hun ook wel wat en even later verdwenen ze onder de rietpluimen om een geborgen plekje te zoeken.

Daarna streken ze heerlijk neer op een grote bult rietafval. Ik mocht er ook bij komen liggen en samen kletsten we gezellig over allerlei dingen wat hen bezighoudt. Terwijl wij daar zo lagen te praten, maakte Klaas Jan met zijn telefoon een foto.

Een roodborstje nam een uitgebreid bad in onze voortuin. Het was overduidelijk geen kattenwasje; het vogeltje ging opvallend grondig te werk. 

Misschien deed het roodborstje wel extra zijn best voor de fotografe, die er vandaag weer een streepje bij mocht zetten. 😉

Het eerste wat me opviel toen ik bij het rietland kwam, was de kleine maar verrassend praktische schaftkeet. Je kunt er niet rechtop in staan, maar met twee personen zit je er prima beschut. Verder stond er een indrukwekkende verzameling machines en hulpmiddelen klaar. Alles wat hier gebruikt wordt, moet per boot worden aangevoerd.

Jan bediende de rietmaaier. Het lijkt misschien eenvoudig werk, maar dat is het allerminst. Hij moet constant scherp blijven om niet vast te lopen in het drassige terrein of per ongeluk te ver door te rijden en in het water te belanden.

De machine waarmee hij werkt is een zogenaamde zelfbinder: elk klein bosje riet wordt automatisch samengebonden met een touw en vervolgens opzij getransporteerd, waar het op de grond terechtkomt. Klaas Jan verzamelt de gebonden bosjes en zet ze tegen een schoof om te drogen.

Het rietland bestaat hier uit trilveen. Dat ontstaat in ondiepe, voedselarme meren waar planten zoals veenmos en zeggen langzaam een drijvende mat vormen. Omdat afgestorven planten nauwelijks verteren, groeit er een dikke, sponsachtige laag die los op het water ligt. De veenmat is niet verbonden met de bodem, waardoor hij meeveert en trilt zodra je erop stapt. Vandaar de naam ‘trilveen’.

Die drijvende ondergrond is niet overal even sterk. Op sommige modderige plekken kun je simpelweg niet lopen. Klaas Jan waarschuwt de kinderen en laat met een vork zien hoe diep je daar kunt wegzakken. De rietmachine kan er wél overheen dankzij de brede dubbelluchtbanden en de gelijkmatige verdeling van het gewicht.

Onderstaand filmpje maakte ik met mijn telefoon. Je ziet daarin hoe de machine over de veenmat veert.

Even later parkeerde Jan zijn rietmaaier en spoelde zoonlief de vork weer schoon. Het werk werd even stilgelegd vanwege de lunch.

Wordt vervolgd.

Afgelopen zaterdag hadden we een prachtige winterdag. Het was koud, dat wel, maar de zon scheen volop. Fotomaatje Jan en ik hadden het plan opgevat om opnieuw naar het rietland te gaan, naar een voor ons nog onbekend stukje rietland in De Wieden.

Helaas lieten de benen van Jan het niet toe om mobiel te zijn, laat staan om door het rietland te struinen. Nadat Jan had afgezegd, besloot ik aanvankelijk ook niet te gaan. Toch begon het mooie weer en een bezoek aan het rietland steeds meer te kriebelen. Ik ben ten slotte met de rietteelt opgegroeid. Ik overlegde met Klaas Jan en samen kwamen we tot de conclusie dat de kinderen het waarschijnlijk niet de hele dag zouden volhouden. Dat bood mij de mogelijkheid om hen eventueel op tijd weer mee naar huis te nemen.

Een half uur later parkeerde ik de auto op de loswal naast een oude tractor. Zie Google Maps. Ik belde Klaas Jan om te laten weten dat ik was gearriveerd en binnen vijf minuten kwam hij samen met zijn dochter aanvaren. Ik installeerde me voor in de boot op het bankje en zo had ik naar alle kanten mooi zicht.

We voeren over het Ettenlandsche Kanaal, langs andere rietsnijders. In westelijke richting zagen we in de verte het watergemaal A.F. Stroink staan, een vertrouwd herkenningspunt in deze ogenschijnlijk verlaten wereld.

Het volgende moment doken we een smal slootje in, waar een buitenstaander niet zou vermoeden dat je er überhaupt met een boot kunt varen. Tussen het riet slingerden we verder, tot we aankwamen bij het rietland van Jan, die we hier voor het gemak maar even Jan S. noemen. 😉

Dit is het eerste jaar dat Klaas Jan hem helpt in het rietland. Jan S. ken ik overigens al bijna mijn hele leven, maar vreemd genoeg maakte ik nog niet eerder een fotoserie in zijn rietland. Nu Klaas Jan hem bijstaat, is dat een mooie gelegenheid om daar eindelijk eens verandering in te brengen.

Wordt vervolgd.

Vandaag neem ik jullie weer mee naar het rietland van mijn tantezegger, Klaas Jan. Het was al tegen lunchtijd toen Jan en ik daar arriveerden. Het was er een gezellige drukte. Het gezin van Klaas Jan was aanwezig, maar ook andere familieleden van Klaas Jan. Deze keer was er een warme lunch, bestaande uit hamburgers. En die gingen er prima in. Trouwe viervoeter Rhena zat ondertussen verwachtingsvol klaar om ook een hapje mee te pakken.

Na de lunch liet Jan zijn drone ‘Flip’ opstijgen. Jan had al voorspeld dat mist en een dronevlucht geen ideale combinatie zijn. Toch wist hij, na het aanpassen van een paar instellingen, de drone in de lucht te krijgen. De jongste telg keek gefascineerd toe hoe Jan alles zorgvuldig voorbereidde en uitvoerde. De grote jongens zwaaiden Flip enthousiast uit toen hij opstegen was. Tot dusver verliep alles precies volgens plan…

Maar toen ging het mis! De drone bleef plotseling stil hangen en weigerde nog vooruit te vliegen. Jan probeerde hem een stukje achteruit te laten gaan, maar daarbij liet hij Flip per ongeluk ook verder opstijgen. In de mist was de drone al snel niet meer te zien. Wat nog erger was: Flip kon zelf óók niets meer zien. Zelfs de functie ‘Return Home’ werkte in deze omstandigheden niet naar behoren. Pas toen de mannen hun machines hadden uitgezet, kon Jan de drone op het gehoor, met kleine stukjes tegelijk, weer naar zich toe manoeuvreren. Het waren spannende minuten!

Jan was dolgelukkig toen Flip uiteindelijk weer veilig op zijn hand landde. En dat gold niet alleen voor hem, het hele gezelschap had vol spanning meegeleefd. In dit bericht op zijn weblog kun je er over lezen en een filmpje zien.

De drone werd zorgvuldig opgeborgen in de tas. Intussen vertrokken de vrouwen met de kleinste kinderen uit het rietland.

Voor de kinderen is het natuurlijk een geweldige plek om te zijn: om mee te helpen waar dat kan, maar ook om vrij te spelen en weg te dromen tussen het riet.

Het bracht mij terug naar vroeger, naar de tijd dat ik met mijn vader meeging naar het rietland. Een warme herinnering die altijd zal blijven.

Het leukste onderdeel voor de kinderen is toch wel het verbranden van het rietafval. Voor een buitenstaander ziet dat er misschien gevaarlijk uit en eerlijk gezegd ervaar ik dat zelf ook steeds meer zo naarmate ik ouder word. Toch deden wij dat vroeger ook.

De kinderen worden ondertussen goed in de gaten gehouden en begeleid door alle aanwezige volwassenen. Juist onder direct toezicht leren ze wat wel en niet kan, en hoe ze verantwoord met vuur moeten omgaan.

En Rhena? Die vond het allemaal wel best. Voor haar was het vooral tijd voor een middagslaapje.

Omdat de mist niet optrok, bleven we niet lang in het rietland. Ook de rietsnijders hielden het voor gezien. Jan en ik reden vanuit het rietland via mijn geboortegrond weer terug naar de thuisbasis. Daar dronken we nog een kopje koffie waarna Jan naar huis reed. Zo zaten we op tijd klaar voor de eerste schaatswedstrijd van de Olympische Spelen.

Vandaag deel ik de laatste serie die ik heb gemaakt tijdens ons verblijf op Texel in de herfstvakantie. We logeerden in een prachtige en gastvrije B&B in Oudeschild. Op een middag besloot ik een wandeling te maken over de Waddendijk bij Oudeschild. Terwijl ik naar het zuiden liep, viel mijn oog op een indrukwekkende wolkenlucht. Toen ik weer terugwandelde, zag ik in de verte een witte punt bovenop de Waddendijk verschijnen, wat mijn nieuwsgierigheid wekte.

Zeebaken ‘De Witte Punt’ was jarenlang een belangrijk herkenningspunt voor schepen op de Rede van Texel. Het baken vervulde een praktische functie: het diende als ijkpunt voor het meten van de werkelijke snelheid van schepen over de zogenaamde gemeten mijl. In Nederland was dit vroeger slechts op twee locaties mogelijk: bij Vlissingen en bij Texel.

‘De Witte Punt’ werd in de jaren zeventig verwijderd tijdens de dijkverhoging. In 2018 werd het baken, dankzij de inzet van verschillende partijen weer teruggebracht en cadeau gedaan aan Oudeschild.

Het dorp Oudeschild op Texel ligt veilig verscholen achter de hoge Waddendijk. Wie vanuit het dorp richting de dijk kijkt, ziet echter niets van de prachtige haven die daarachter ligt. Juist dat zorgde al langer voor een gemis: het gevoel van verbinding tussen het dorp en de haven ontbrak.

Er werd nagedacht over verschillende oplossingen. Een dijkcoupure kwam ter sprake, maar die zou ten koste gaan van de veiligheid. Zeker nu, met een veranderend klimaat, staat de haven van Oudeschild steeds vaker onder water en is extra bescherming geen overbodige luxe.

Uiteindelijk werd een creatief en veilig alternatief gevonden. Op de trap naar de dijk is een grote foto van een doorkijkje naar de haven aangebracht. Zo krijgt de bezoeker tóch een visuele verbinding met het water, zonder dat de dijk wordt aangetast. Voor dit project werd de Texelse fotograaf Richard Heerschop gevraagd, die het beeld vastlegde dat dorp en haven op een verrassende manier met elkaar verbindt.

Op de website van NH Nieuws is te lezen hoe de aanloop naar dit proces is verlopen en hoe het uiteindelijke resultaat tot stand is gekomen. Ook op de website van Texel wordt dit bijzondere en interessante verhaal uitgebreid beschreven.

Het is uiteraard niet te vergelijken met een echte dijkcoupure, maar wat mij betreft is dit een knap staaltje kunst dat op een slimme en verrassende manier dorp, dijk en haven met elkaar verbindt.