Werken, spelen en dagdromen in het rietland

Vandaag neem ik jullie opnieuw mee naar het rietland. De kinderen van Klaas Jan hebben daar hun ‘eigen’ kammachine. Deze machine is wat lager en de transportband met de kammen draait wat rustiger, aangepast aan hun tempo.

Het was prachtig om te zien hoe ze om de beurt een bosje riet pakten, het touw verwijderden en het riet zorgvuldig uitkamden. Zodra al het afval eruit was gehaald, legden ze het netjes in de bak ernaast. Even leek het een perfect gestroomlijnde samenwerking…

Maar ja… als broer en zus gaat dat natuurlijk nooit lang vlekkeloos. Al snel ontstond er wat onenigheid over wie er aan de beurt was, wie het meeste werk deed of wie het bosje nét iets beter had uitgekamd. Gelukkig hoort dat er ook een beetje bij. 😉

Zodra er voldoende riet in de bak was verzameld, werd pappa geroepen. Klaas Jan bond er vervolgens een touw omheen en hielp de bos op de schouder van zijn zoon. De grootte van de bos is natuurlijk aangepast aan wat hij kan dragen. Vol trots liep hij met de bos riet naar de verzamelplek.

Na de lunch viel het niet mee om de draad van het rietkammen weer op te pakken. De kinderen hadden andere plannen en gingen spelen. Rhena dacht heel even dat ze wat rust kon nemen, maar die hoop bleek van korte duur.

Ik vertelde de kinderen dat ik me vroeger verstopte onder de rietpluimen. Dat leek hun ook wel wat en even later verdwenen ze onder de rietpluimen om een geborgen plekje te zoeken.

Daarna streken ze heerlijk neer op een grote bult rietafval. Ik mocht er ook bij komen liggen en samen kletsten we gezellig over allerlei dingen wat hen bezighoudt. Terwijl wij daar zo lagen te praten, maakte Klaas Jan met zijn telefoon een foto.

Riet maaien op trilveen

Het eerste wat me opviel toen ik bij het rietland kwam, was de kleine maar verrassend praktische schaftkeet. Je kunt er niet rechtop in staan, maar met twee personen zit je er prima beschut. Verder stond er een indrukwekkende verzameling machines en hulpmiddelen klaar. Alles wat hier gebruikt wordt, moet per boot worden aangevoerd.

Jan bediende de rietmaaier. Het lijkt misschien eenvoudig werk, maar dat is het allerminst. Hij moet constant scherp blijven om niet vast te lopen in het drassige terrein of per ongeluk te ver door te rijden en in het water te belanden.

De machine waarmee hij werkt is een zogenaamde zelfbinder: elk klein bosje riet wordt automatisch samengebonden met een touw en vervolgens opzij getransporteerd, waar het op de grond terechtkomt. Klaas Jan verzamelt de gebonden bosjes en zet ze tegen een schoof om te drogen.

Het rietland bestaat hier uit trilveen. Dat ontstaat in ondiepe, voedselarme meren waar planten zoals veenmos en zeggen langzaam een drijvende mat vormen. Omdat afgestorven planten nauwelijks verteren, groeit er een dikke, sponsachtige laag die los op het water ligt. De veenmat is niet verbonden met de bodem, waardoor hij meeveert en trilt zodra je erop stapt. Vandaar de naam ‘trilveen’.

Die drijvende ondergrond is niet overal even sterk. Op sommige modderige plekken kun je simpelweg niet lopen. Klaas Jan waarschuwt de kinderen en laat met een vork zien hoe diep je daar kunt wegzakken. De rietmachine kan er wél overheen dankzij de brede dubbelluchtbanden en de gelijkmatige verdeling van het gewicht.

Onderstaand filmpje maakte ik met mijn telefoon. Je ziet daarin hoe de machine over de veenmat veert.

Even later parkeert Jan zijn rietmaaier en spoelt zoonlief de vork weer schoon. Het werk werd even stilgelegd vanwege de lunch.

Wordt vervolgd.

Met de boot naar het rietland

Afgelopen zaterdag hadden we een prachtige winterdag. Het was koud, dat wel, maar de zon scheen volop. Fotomaatje Jan en ik hadden het plan opgevat om opnieuw naar het rietland te gaan, naar een voor ons nog onbekend stukje rietland in De Wieden.

Helaas lieten de benen van Jan het niet toe om mobiel te zijn, laat staan om door het rietland te struinen. Nadat Jan had afgezegd, besloot ik aanvankelijk ook niet te gaan. Toch begon het mooie weer en een bezoek aan het rietland steeds meer te kriebelen. Ik ben ten slotte met de rietteelt opgegroeid. Ik overlegde met Klaas Jan en samen kwamen we tot de conclusie dat de kinderen het waarschijnlijk niet de hele dag zouden volhouden. Dat bood mij de mogelijkheid om hen eventueel op tijd weer mee naar huis te nemen.

Een half uur later parkeerde ik de auto op de loswal naast een oude tractor. Zie Google Maps. Ik belde Klaas Jan om te laten weten dat ik was gearriveerd en binnen vijf minuten kwam hij samen met zijn dochter aanvaren. Ik installeerde me voor in de boot op het bankje en zo had ik naar alle kanten mooi zicht.

We voeren over het Ettenlandsche Kanaal, langs andere rietsnijders. In westelijke richting zagen we in de verte het watergemaal A.F. Stroink staan, een vertrouwd herkenningspunt in deze ogenschijnlijk verlaten wereld.

Het volgende moment doken we een smal slootje in, waar een buitenstaander niet zou vermoeden dat je er überhaupt met een boot kunt varen. Tussen het riet slingerden we verder, tot we aankwamen bij het rietland van Jan, die we hier voor het gemak maar even Jan S. noemen. 😉

Dit is het eerste jaar dat Klaas Jan hem helpt in het rietland. Jan S. ken ik overigens al bijna mijn hele leven, maar vreemd genoeg maakte ik nog niet eerder een fotoserie in zijn rietland. Nu Klaas Jan hem bijstaat, is dat een mooie gelegenheid om daar eindelijk eens verandering in te brengen.

Wordt vervolgd.

Mist in het rietland

Vandaag neem ik jullie weer mee naar het rietland van mijn tantezegger, Klaas Jan. Het was al tegen lunchtijd toen Jan en ik daar arriveerden. Het was er een gezellige drukte. Het gezin van Klaas Jan was aanwezig, maar ook andere familieleden van Klaas Jan. Deze keer was er een warme lunch, bestaande uit hamburgers. En die gingen er prima in. Trouwe viervoeter Rhena zat ondertussen verwachtingsvol klaar om ook een hapje mee te pakken.

Na de lunch liet Jan zijn drone ‘Flip’ opstijgen. Jan had al voorspeld dat mist en een dronevlucht geen ideale combinatie zijn. Toch wist hij, na het aanpassen van een paar instellingen, de drone in de lucht te krijgen. De jongste telg keek gefascineerd toe hoe Jan alles zorgvuldig voorbereidde en uitvoerde. De grote jongens zwaaiden Flip enthousiast uit toen hij opstegen was. Tot dusver verliep alles precies volgens plan…

Maar toen ging het mis! De drone bleef plotseling stil hangen en weigerde nog vooruit te vliegen. Jan probeerde hem een stukje achteruit te laten gaan, maar daarbij liet hij Flip per ongeluk ook verder opstijgen. In de mist was de drone al snel niet meer te zien. Wat nog erger was: Flip kon zelf óók niets meer zien. Zelfs de functie ‘Return Home’ werkte in deze omstandigheden niet naar behoren. Pas toen de mannen hun machines hadden uitgezet, kon Jan de drone op het gehoor, met kleine stukjes tegelijk, weer naar zich toe manoeuvreren. Het waren spannende minuten!

Jan was dolgelukkig toen Flip uiteindelijk weer veilig op zijn hand landde. En dat gold niet alleen voor hem, het hele gezelschap had vol spanning meegeleefd. In dit bericht op zijn weblog kun je er over lezen en een filmpje zien.

De drone werd zorgvuldig opgeborgen in de tas. Intussen vertrokken de vrouwen met de kleinste kinderen uit het rietland.

Voor de kinderen is het natuurlijk een geweldige plek om te zijn: om mee te helpen waar dat kan, maar ook om vrij te spelen en weg te dromen tussen het riet.

Het bracht mij terug naar vroeger, naar de tijd dat ik met mijn vader meeging naar het rietland. Een warme herinnering die altijd zal blijven.

Het leukste onderdeel voor de kinderen is toch wel het verbranden van het rietafval. Voor een buitenstaander ziet dat er misschien gevaarlijk uit en eerlijk gezegd ervaar ik dat zelf ook steeds meer zo naarmate ik ouder word. Toch deden wij dat vroeger ook.

De kinderen worden ondertussen goed in de gaten gehouden en begeleid door alle aanwezige volwassenen. Juist onder direct toezicht leren ze wat wel en niet kan, en hoe ze verantwoord met vuur moeten omgaan.

En Rhena? Die vond het allemaal wel best. Voor haar was het vooral tijd voor een middagslaapje.

Omdat de mist niet optrok, bleven we niet lang in het rietland. Ook de rietsnijders hielden het voor gezien. Jan en ik reden vanuit het rietland via mijn geboortegrond weer terug naar de thuisbasis. Daar dronken we nog een kopje koffie waarna Jan naar huis reed. Zo zaten we op tijd klaar voor de eerste schaatswedstrijd van de Olympische Spelen.

Zeebaken ‘De Witte Punt’

Vandaag deel ik de laatste serie die ik heb gemaakt tijdens ons verblijf op Texel in de herfstvakantie. We logeerden in een prachtige en gastvrije B&B in Oudeschild. Op een middag besloot ik een wandeling te maken over de Waddendijk bij Oudeschild. Terwijl ik naar het zuiden liep, viel mijn oog op een indrukwekkende wolkenlucht. Toen ik weer terugwandelde, zag ik in de verte een witte punt bovenop de Waddendijk verschijnen, wat mijn nieuwsgierigheid wekte.

Zeebaken ‘De Witte Punt’ was jarenlang een belangrijk herkenningspunt voor schepen op de Rede van Texel. Het baken vervulde een praktische functie: het diende als ijkpunt voor het meten van de werkelijke snelheid van schepen over de zogenaamde gemeten mijl. In Nederland was dit vroeger slechts op twee locaties mogelijk: bij Vlissingen en bij Texel.

‘De Witte Punt’ werd in de jaren zeventig verwijderd tijdens de dijkverhoging. In 2018 werd het baken, dankzij de inzet van verschillende partijen weer teruggebracht en cadeau gedaan aan Oudeschild.

Een bijzondere trap in Oudeschild

Het dorp Oudeschild op Texel ligt veilig verscholen achter de hoge Waddendijk. Wie vanuit het dorp richting de dijk kijkt, ziet echter niets van de prachtige haven die daarachter ligt. Juist dat zorgde al langer voor een gemis: het gevoel van verbinding tussen het dorp en de haven ontbrak.

Er werd nagedacht over verschillende oplossingen. Een dijkcoupure kwam ter sprake, maar die zou ten koste gaan van de veiligheid. Zeker nu, met een veranderend klimaat, staat de haven van Oudeschild steeds vaker onder water en is extra bescherming geen overbodige luxe.

Uiteindelijk werd een creatief en veilig alternatief gevonden. Op de trap naar de dijk is een grote foto van een doorkijkje naar de haven aangebracht. Zo krijgt de bezoeker tóch een visuele verbinding met het water, zonder dat de dijk wordt aangetast. Voor dit project werd de Texelse fotograaf Richard Heerschop gevraagd, die het beeld vastlegde dat dorp en haven op een verrassende manier met elkaar verbindt.

Op de website van NH Nieuws is te lezen hoe de aanloop naar dit proces is verlopen en hoe het uiteindelijke resultaat tot stand is gekomen. Ook op de website van Texel wordt dit bijzondere en interessante verhaal uitgebreid beschreven.

Het is uiteraard niet te vergelijken met een echte dijkcoupure, maar wat mij betreft is dit een knap staaltje kunst dat op een slimme en verrassende manier dorp, dijk en haven met elkaar verbindt.

Puttertjes in de voortuin

Vandaag stond er na lange tijd weer een fotokuier met fotomaatje Jan op het programma. We hadden mooie plannen en Jan zou onze kant uitkomen. Door de dichte mist dreigden die plannen echter bijna in het water te vallen. Met enige vertraging stapte Jan toch in de auto en zaten we even later met z’n drieën aan de koffie, met uitzicht op de voortuin.

Tot onze verrassing landden daar ineens zes puttertjes in de toverhazelaar. Mijn camera met telelens lag binnen handbereik en ik kon er snel enkele foto’s van maken voordat ze verder vlogen. Het weer werkte jammer genoeg niet echt mee, maar ze krijgen toch een plekje op mijn weblog.

Na de koffie reden we naar het rietland. Daar was het gezellig druk waarbij het gezelschap net aan de lunch ging.

We hoopten dat de mist zou optrekken, zodat we een fotoserie en filmpjes met de camera’s en met de drone konden maken. Het liep uiteindelijk anders dan we gehoopt hadden, maar daarover later meer. Misschien laat Jan daar eerst al iets van zien en volg ik daarna.

Appelvink op de besneeuwde voedertafel

Op vrijdag 30 januari hadden we een prachtige winterse dag met een besneeuwd landschap. Ik besloot op die dag de tuinvogeltelling te gaan doen. Wellicht dat het door de sneeuw kwam, maar er kwamen heel veel vogels langs op onze voedertafel in de voortuin. Ik schreef daarover in dit bericht en in dit bericht.

Eén gast vond ik wel heel bijzonder en dat was de appelvink en die krijgt dan ook een apart plekje op mijn weblog.

De appelvink liet een tolerant gedrag zien tegenover andere vogels. Op de onderstaande foto is bovendien goed te zien hoeveel groter hij is dan een gewone vink. Het verschil in formaat maakt duidelijk waarom de appelvink zo’n imposante verschijning is op de voedertafel.

De snavel van een appelvink kan een indrukwekkende kracht uitoefenen: metingen laten zien dat hij tot zo’n 50 kilogram drukkracht kan genereren. Daarmee kraakt hij moeiteloos harde kersenpitten en beukennootjes, voedsel dat voor de meeste andere zangvogels simpelweg onbereikbaar is.

Die kracht dankt de appelvink aan zijn bijzondere snavel. De snavel is kegelvormig, kort en breed aan de basis, waardoor de kracht efficiënt naar de punt wordt geleid. Dat maakt het mogelijk om pitten precies op hun zwakste plek te klemmen en te breken.

Ook de kaakspieren spelen een grote rol. De belangrijkste kaakspier is bij de appelvink uitzonderlijk groot en werkt bijna als een hydraulische pers: de korte, dikke spiervezels zijn perfect voor maximale kracht. Daarnaast is de schedel opvallend robuust. De botstructuur rond de snavelbasis is verdikt en verstevigd, zodat de enorme druk geen schade veroorzaakt. Het is alsof de vogel een ingebouwde helm draagt die alle krachten opvangt.

Weerbeeld 4 februari: code rood vanwege ijzel

Sinds vannacht tot in de loop van de middag geldt in het noorden code rood vanwege ijzel. IJzel is de lastigste vorm van gladheid om te bestrijden. Doordat de regen onderkoeld is ( met een temperatuur onder nul) bevriest die direct bij het raken van de grond, wegen en andere objecten. Daardoor ontstaat vrijwel meteen een dunne maar verraderlijke ijslaag.

Toen het gisteravond werd aangekondigd ben ik mijn archief ingedoken. Op 6 januari 2016 hadden we ook ijzel. Onze zoon schaatste toen op onze oprit en op straat. Ik schreef daarover in dit bericht. Om veilig over straat te kunnen had ik sokken over mijn wandelschoenen gedaan.