Een oude schapenboet

Na de fotoserie van de kievit en haar jong reed ik verder naar het zuiden, richting de Horsmeertjes. Onderweg kwam ik langs een oude schapenboet. Eerder heb ik daar al eens een foto van op mijn weblog geplaatst, maar destijds reed ik er na een korte stop meteen weer verder. Deze keer besloot ik wat langer te blijven om de schapenboet en de omgeving eens rustig in me op te nemen.

Een tijdje geleden vroeg Matroos Beek zich af waarom een schapenboet eigenlijk deze bijzondere vorm heeft. Ik vond dat een mooie vraag, want eerlijk gezegd had ik mij dat zelf nooit afgevraagd.

De karakteristieke vorm van een schapenboet is allesbehalve toevallig. De boet doet denken aan een halve stolpboerderij: drie zijden hebben een schuin dakvlak, terwijl de vierde zijde recht is. Die asymmetrische vorm is speciaal ontworpen om de vaak harde wind op Texel te trotseren.

De rechte gevel staat vrijwel altijd op het oosten, terwijl de schuine achterkant is gericht naar de overheersende zuidwestenwind. Daardoor wordt de wind langs het gebouw geleid in plaats van er vol tegenaan te blazen. Zo vinden schapen beschutting tegen weer en wind. Bovendien zorgt deze slimme constructie ervoor dat de boet stevig en stabiel blijft in het open polderlandschap. Omdat de gebouwen vaak werden opgetrokken uit hergebruikt scheepshout, waren ze ook nog eens relatief eenvoudig en voordelig te bouwen.

Deze keer besloot ik de omgeving wat beter te verkennen. Volgens mij beschikt iedere (natuur)fotograaf over een gezonde dosis nieuwsgierigheid én een beetje durf. De schapenboet lag aan een doorgaande weg, waardoor de drempel om er even een kijkje te nemen niet zo groot was. Het zag er verlaten uit, al blijft er altijd een stemmetje in je achterhoofd dat zegt: stel je voor dat er toch ineens iemand naar buiten stapt…

Al snel viel mij op dat deze schapenboet een ideale plek is voor vogels om te broeden. De openingen en kieren in zulke gebouwen bieden een veilige nestplaats voor verschillende soorten. Boerenzwaluwen, huiszwaluwen, huismussen, spreeuwen en witte kwikstaarten maken dankbaar gebruik van de beschutte ruimtes. In sommige oude schuren broeden zelfs kerkuilen of torenvalken, mits er voldoende rust is. Juist zulke oude gebouwen kunnen daarom een belangrijke schakel vormen voor vogels die steeds minder geschikte broedplaatsen vinden.

Naast de schapenboet stond een struik met een dicht bladerdek. Vanuit die groene schuilplaats liet een bosrietzanger uit volle borst zijn uitbundige zang horen. De bosrietzanger staat bekend als een van de beste nabootsers onder de rietvogels. In zijn zang verweeft hij fluittonen, ratels en de geluiden van tal van andere vogelsoorten. Ik heb dan ook een tijdlang naar het fascinerende optreden geluisterd.

Hoe goed ik ook mijn best deed, de bosrietzanger kreeg ik niet op de foto. Hij bleef veilig verscholen tussen de bladeren. Een winterkoninkje had daarentegen minder moeite met mijn aanwezigheid. Het koos een plekje boven in een kale tak en bleef daar even zitten. Zo kreeg ik de kans om een paar foto’s te maken.

Boetje van Klemat, deel 1

Ten zuiden van Den Hoorn op Texel zag ik een bijzonder kunstwerk in een weiland. De foto’s daarvan publiceer ik voorlopig nog niet. Vlak bij het kunstwerk stonden enkele informatiebordjes die mijn aandacht trokken. Na het lezen van de tekst besloot ik het pad te volgen.

Het Klematspaadje is een oud peerdepaadje: een smal pad waar vroeger paarden liepen. Het vormt een authentiek stukje Texelse cultuurhistorie en geeft een mooi beeld van hoe het landschap vroeger werd gebruikt. Dankzij de inzet van lokale natuur- en cultuurorganisaties werd het pad in 2023 in ere hersteld en weer toegankelijk gemaakt voor wandelaars.

Het paadje loopt langs een schapenboet met de naam Boetje van Klemat. Nieuwsgierig betrad ik het terrein en keek mijn ogen uit. Er viel van alles te zien en te ontdekken.

De volgende keer neem ik jullie mee naar binnen.

Witte toren, fitis en groenling en 62 km

Vandaag rijden we verder over Texel. Onderweg naar Den Hoorn stopte ik even om onderstaande foto te maken: een veld vol paardenbloemen, met op de achtergrond een karakteristieke schapenboet. Een typisch Texels landschap dat direct de sfeer van het eiland weergeeft.

Buiten Den Hoorn maak ik altijd even een stop om de karakteristieke witte toren te fotograferen. De witte toren is een baken op Texel. Op de voorgrond lagen een aantal lammetjes en een schaap heerlijk te rusten,

Aan de zuidkant van Den Hoorn reed ik langs een groot tulpenveld. Ook op Texel worden bloembollen gekweekt. Het kleurrijke veld was natuurlijk wel een foto waard. Sinds ik weet hoeveel bestrijdingsmiddelen er in de bloembollenteelt worden gebruikt, blijf ik echter liever zoveel mogelijk uit de buurt van dit soort velden.

Daarna reed ik door naar de Mokbaai. Vanaf de parkeerplaats keek ik uit over de baai, maar daar waren nauwelijks vogels te zien. Aan de andere kant van de weg zag ik boven in een boom wel enkele vogels zitten die luid hun zang lieten horen. Ik had al een vermoeden welke soorten het waren, en eenmaal thuis werd dat bevestigd: een Fitis en een Groenling. Ze maakten gebruik van dezelfde zangpost; soms zaten ze er samen, maar vaak namen ze om de beurt plaats boven in de boom.

Terwijl ik daar stond te fotograferen, stapten enkele mannen in sportkleding uit een auto. Even later kwam er een hardloper aanrennen, die met luid gejuich werd binnengehaald. Bij navraag bleek dat de man rechts een ronde van maar liefst 62 kilometer rondom Texel had gerend. Zo’n langeafstandswedstrijd wordt een ultratrail genoemd. Ik was verbaasd hoe fit deze man nog oogde na 62 km rennen.

Ik vind dat een geweldige prestatie. Ik mocht een foto van hem maken om naar onze zoon te sturen om hem een hart onder de riem te steken met de woorden van de hardloper: “Als hij nu al 16 kilometer kan rennen, dan gaan die laatste 5 kilometer ook zeker lukken.” Onze zoon gaat namelijk komend weekend in Leiden de halve marathon rennen.

Wandelaars en loopeenden

Op de derde dag van onze vakantie op Texel kwamen er nog meer familieleden op bezoek. Mijn jongste zus en haar jongste zoon kwamen ‘s ochtends op tijd met de boot over.

Vorig jaar hebben mijn man en mijn zusje in drie dagen tijd het gehele traject langs de Noordzeekust op Texel gewandeld. Dit jaar hadden ze als doel om het gehele traject langs de Waddenzee te voltooien. Dat was de reden dat wij ze bij de boot stonden op te wachten. Ze startten namelijk meteen bij de boot met hun missie. Voor in de middag heb ik ze weer opgepikt bij de IJzeren Kaap. Ze hadden een wandeling van 13,6 kilometer gemaakt.

Terwijl een grote neef zorgde dat de auto en de zoon van mijn zus bij het vakantiehuis kwamen maakte ik met de auto een tochtje over het eiland. Wat betreft het weer hadden we twee hele mooie dagen gehad, maar op die eerste pinksterdag viel het weer tegen. Dat was met name sneu voor de nieuwste gasten.

In de buurt van dit huis parkeerde ik de auto en maakte een korte wandeling richting de schapenboet. Een boet is een Westfriese benaming voor schuur of bijschuur. De aanduiding komt voor in het noordelijk deel van Noord-Holland. Op het Texel duidt de benaming vooral een kleine schuur aan die diende als opslag voor hooi en ander voer voor de schapen. Vrijwel alle schapenboeten staan op Texel met de platte kant (en de toegangsdeur) naar het noordoosten, omdat de wind op Texel voornamelijk uit het zuidwesten waait. Het dak van de schapenboeten is bedekt met riet of dakpannen en de relatief lage muren, hebben kleine raampjes. Schapen stonden echter nooit zelf in een boet, daar was de schuur te klein voor. De schuurtjes op Texel werden gebouwd op land dat ver bij de boerderij vandaan lag. De boeten hebben een karakteristieke vorm, met een zadeldak dat aan één kant is afgeschuind. Hoewel de meeste vanwege ruilverkaveling in onbruik zijn geraakt, is een aantal van deze karakteristieke schuren behouden en gerestaureerd. Bron is Wikipedia. Terwijl ik de schapenboet stond te bestuderen kwam vanuit het niets drie loopeenden aangelopen. Ze waren niet bang voor mij, ze passeerden mij en verdwenen in het weiland naast de schapenboet. Een bijzondere ontmoeting.