‘Vogels kun je niet melken’

We gaan terug naar de dag waarop Jan en ik samen op pad waren in Fryslân. Jan heeft op zijn weblog die dag al in meerdere boeiende series laten zien, Ik neem jullie in wat grotere stappen mee door deze bijzondere dag. Na onze fotosessie bij de mummies in Wiuwert vervolgden we onze route naar Boazum.

In de kerk van Wiuwert waren we door Stephan getipt over het prachtige interieur van de Sint-Martinuskerk in Boazum. Vol verwachting reden we erheen, maar helaas kwamen we voor een dichte deur te staan. Toch maakte ik nog een rondje om de kerk, waarbij vooral de sfeer van de kerk in haar omgeving opviel. Daarna stapten we in de auto en reden we door naar onze volgende bestemming.

Dat lag een eindje buiten Easterwierrum. Ook dat was een mooie tip van mijn collega, die ons had gewezen op de oude toren: de Ald Toer. De terp met daarop de Ald Toer ligt prachtig in het Friese landschap. Het grasland rondom stond vol bloeiende paardenbloemen, wat het geheel een sfeervol en bijna schilderachtig aanzicht gaf.

We begonnen de dag met een indrukwekkend onderwerp: de mummies van Wiuwert. Maar minstens zo indrukwekkend was het verhaal waarmee we deze dag afsloten: een bezoek aan het weidevogelgebied met de grutto van cortenstaal van Bote de Boer. Het kunstwerk ligt langs een drukke weg en veel voorbijgangers zullen er waarschijnlijk zonder veel aandacht aan voorbijrijden. Wat echter diepe indruk maakt is het verhaal achter deze grutto. Jan had mij enige tijd geleden al gewezen op dit bijzondere verhaal en op de film Vogels kun je niet melken. Het verhaal kun je teruglezen op de website van de Correspondent.

Over hun leven en de keuzes die zij maakten werd de documentaire Vogels kun je niet melken gemaakt. Na de bioscooprelease in 2024 was de film ook te zien bij NPO in het programma 2Doc en hij is nog steeds terug te vinden op NPO Start. De film is niet alleen inhoudelijk boeiend, maar ook prachtig in beeld gebracht. De combinatie van documentaire en natuurfilm maakt hem extra bijzonder. Helaas is de film alleen te bekijken door inwoners van Nederland‘Vogels kun je niet melken’. 

Met dank aan mijn fotomaatje was het een mooie en indrukwekkende dag.

De Sint-Martinuskerk in Boazum

Na het bezoek aan de toren van Eagum reden Jan en ik naar Boazum. Daar parkeerden we auto op een pleintje vlakbij de Sint-Martinuskerk. Deze kerk had ik de avond daarvoor op internet ontdekt. Op een lijst met Friese kerken heb ik gezocht naar een van de oudste kerken in Fryslân. Deze kerk lag op onze route of beter gezegd, we hebben de route er op aangepast. Op Google Maps had ik vervolgens gezien dat deze kerk mooi is gelegen aan een grote poel.

Het eerste wat opviel, toen we op weg gingen naar de kerk, was het mooie grote huis aan deze kant van de poel. Dat moest haast wel een pastorie zijn of zijn geweest. Op internet vond ik informatie wat mijn vermoeden bevestigde…

Omstreeks 1868 boog het kerkbestuur over een benoeming van een nieuwe dominee. In 1869 koos men uiteindelijk voor ds. Klinkenberg uit Irnsum. Deze stelde tijdens de onderhandelingen de bouw van een nieuwe pastorie en de aanleg van een nieuwe tuin als voorwaarden voor zijn komst naar Boazum. Er was wel sprake van achterstallig onderhoud toch was de staat van de pastorie zo slecht dat de pastorie geheel moest worden afgebroken. Kennelijk beschikte de kerk door goede pachtopbrengsten over voldoende financiële middelen om aan zijn wensen te voldoen. Na ds. Klinkenberg hebben er vele dominees in deze pastorie gewoond. De laatste dominee die er woonde was ds. Palmboom. Hij overleed in 1960. Het mag een wonder heten dat deze pastorie niet ten prooi is gevallen aan projectontwikkelaars en is afgebroken. Boazum is nog steeds trots op deze mooi gelegen pastorie met mooie tuin. Achteraf vond ik het wel jammer dat ik niet meer foto’s van de pastorie hebben gemaakt zoals bijvoorbeeld van de andere zijde…

Na een aantal jaren leegstand werd de pastorie verhuurd aan een aannemer voor een symbolisch bedrag met de verplichting om het gebouw op te knappen. Ook de tuin werd goed onderhouden door deze huurder. Midden jaren zeventig is de pastorie gekocht door een particulier. Dat was de eerste die het huis en het erf kocht uit zeven eeuwen kerkelijk bezit. Bron is deze site. De poel is in 1914 ontstaan door het te diep afgraven van de terp.

Via de Tsjerkebuorren wandelen we naar de kerk. Nabij de kerktoren staan een aantal huizen. Door het luiden van de klok zit uitslapen op zondagochtend er wellicht niet in.

De kerk is veel groter dan ik me had voorgesteld. De Sint-Martinuskerk is gebouwd in de twaalfde eeuw en is een van de fraaiste dorpskerken in Fryslan. In de jaren 1938 tot 1948 is de kerk gerestaureerd. De kerk is vooral beroemd vanwege de muurschildering in het koor van de tronenede Christus, de Majestas Domini. Deze schildering is in 1941 bij de restauratie tevoorschijn gekomen. Bijzonder is dat Christus is afgebeeld zonder baard. Het orgel met de prachtig gesneden beelden stamt uit 1791. Het is gebouwd door Gottlieb Heinemann en Rudolf Knol. In 2012 is het gerestaureerd.

Boven de poort staat een tekst uit de Statenvertaling en wel Psalm 92 vers 14. ‘Die in het huis des HEEREN geplant zijn, dien zal gegeven worden te groeien in de voorhoven onzes Gods.’ In de Nieuwe Bijbelvertaling staat het beschreven als: ‘Ze staan geplant in het huis van de Heer, in de voorhoven van onze God groeien zij op.’

We maakten een rondje om de kerk. Oude grafstenen en nieuwe graven wisselden elkaar af. In de gevel zitten meerdere dichtgemetselde ramen en deuren. Wandel maar met ons mee.

Na de ronde om de kerk in Boazum stapten we in de auto om op weg te gaan naar het volgende dorp.