Vlinder, de zilveren maan

In de Weerribben fotografeerde ik onlangs de zilveren maan.

De zilveren maan is een zeldzame standvlinder die vooral voorkomt in het veenweidegebied op de grens van Utrecht en Zuid-Holland, in de kop van Overijssel, in Friesland en op Terschelling.

De zilveren maan vliegt in twee generaties en wel van mei tot half juni en van half juli tot september.

De vlinder heeft een mooie tekening bovenop de vleugels, maar de onderkant van de vleugels vind ik nog vele malen mooier.

De naam is eigenlijk best gek wanneer je het beestje ziet. Omdat de vlinder niet zilver is en ook niet de vorm van een maan heeft. De wetenschappelijke naam luidt Boloria selene (Boloria= visnet, zoals de structuur van de vleugels. Selene= een andere naam voor de god van de maan, Artemis). Hij lijkt ook nog eens op veel andere soorten zoals de zilvervlek of de duinparelmoervlinder waardoor hij lastig te herkennen kan zijn.

Deze vlindersoort is nu vrij zeldzaam, maar dat was niet altijd het geval. De zilveren maan kwam vroeg in de 20e eeuw nog algemeen voor in vochtige, moerasachtige gebieden, daar waar de waardplant van de rups, het moerasviooltje, groeit. De grootste populaties trof je aan in het veenweidelandschap tussen Utrecht en Zuid-Holland en Noordwest-Overijssel.

Pas sinds de jaren 40 nam het aantal populaties af. Rond de zestiger jaren kwam hij vrijwel uitsluitend in natuurgebieden voor. Met de tijd zijn de aantallen verder gedaald tot hoogstens vijftien populaties en daarom staat de soort aangeschreven als bedreigd. Bron is deze site.

Grote groene sabelsprinkhaan

De grote groene sabelsprinkhaan is de grootste sprinkhaan in ons land. Met zijn 8 centimeter is het een indrukwekkende verschijning. Deze goed gecamoufleerde sprinkhaan is echter niet eenvoudig te vinden. Doordat ik iets zag bewegen in het hoge gras ontdekte ik deze sprinkhaan.

Daarbij moet je geluk hebben dat ze dan ook nog blijven zitten. Als deze sprinkhaan een sprong waagt dan eindigt hij meteen 10 meter verderop. De sprinkhaan probeerde zich nog wel te verstoppen achter een grasstengel.

Even later klom de sprinkhaan wat hoger op de grasstengel en dat leverde de laatste foto op in deze serie.

Bruine kiekendief boven Letterberterpetten

Vorige week maakte ik een wandeling in natuurgebied de Lettelberterpetten. Het werd geen grote wandeling, want ik ging linea recta naar de vogelkijkhut.

Ik was alleen in de vogelkijkhut. Buiten de vogelkijkhut was aanvankelijk niet veel te beleven. Althans geen zichtbaar leven. Een vogeltje streek neer op een tak vlakbij de vogelkijkhut. Ik denk dat het een rietzanger is, maar ik weet het niet zeker. Wie het weet mag het zeggen.

Aan de overkant van de plas liep een kleine kudde koeien. Twee koeien gingen het water in om hun dorst te lessen.

Ik bleef nog een tijdje wachten in de vogelkijkhut in afwachting van iets spectaculairs. Het hoogtepunt werd dit keer een bruine kiekendief die aan het foerageren was.

Weidebeekjuffers

Tijdens mijn fietstocht door Nationaal Park, de Drentsche Aa pauzeerde ik bij dit stroompje. Als snel zag ik boven het water tientallen weidebeekjuffers vliegen.

Flink inzoomend heb ik getracht ze vliegend vast te leggen. Later op de computer zag ik dat het nog niet meeviel om een bevredigend resultaat te krijgen. Voor de beeldvorming laat ik ze hier wel zien, ik vind ze ook vliegend opvallend mooi.

Deze keer zag ik ook een vrouwtje weidebeekjuffer. Zij is ook mooi.

Het mannetje had ik al eerder uitgebreid vastgelegd, Ook deze keer mag het opvallende mannetje hier weer een plekje krijgen.

Gastersche Duinen en Drentsche Aa

Vorige week maakte ik een fietstocht en wandeling door de Gastersche Duinen en de Drentsche Aa.

De Gastersche Duinen behoren tot de mooiste stuifzandgebieden van Drenthe. Uniek is de ligging tussen verschillende armen van de Drentsche Aa, het Gastersche Diep, het Oudemolensche Diep en het Anloërdiepje. De forse stuifduinen zijn grotendeels bedekt met heide. Begrazing door Schoonebeker heideschapen en Schotse Hooglanders houdt het open heidelandschap in stand.

Over de hooggelegen Gastersche Duinen liep in de Middeleeuwen de route tussen de belangrijke handelssteden Groningen en Coevorden. De paardenkarren volgden het spoor van hun voorganger en als dat niet meer ging, maakten ze er een nieuw spoor naast. De brede bundel diep uitgesleten karrensporen is nog altijd duidelijk herkenbaar. De talloze wielen en paardenhoeven zullen bijgedragen hebben aan het ontstaan van de zandverstuivingen.

Het stroomgebied van de Drentsche Aa is een van de mooiste beekdallandschappen van West-Europa. Een waaier van stroompjes die uiteindelijk samenkomen in één beek. Bijna al deze stroompjes hebben nog hun natuurlijke, kronkelende loop. Met de beek is ook het kenmerkende esdorpenlandschap bewaard gebleven: de boerderijen rond de brink, de akkers op de essen en de graslanden in het beekdal.

In tegenstelling tot andere Nationale Parken in Nederland is het Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa geen aaneengesloten natuurgebied. Landbouwgronden en dorpen maken er deel van uit. Daarom is gekozen voor een verbrede doelstelling. Naast natuur en cultuurhistorie zijn landbouw en leefbaarheid in de dorpen belangrijke thema’s in dit levende cultuurlandschap.

Natuurlijke omstandigheden en het eeuwenlange gebruik door de mens hebben geleid tot een gevarieerd cultuurlandschap met een rijke natuur. Langs de beek liggen bloemrijke hooilanden en houtwallen. Hogerop wisselen landbouwgrond, heide, vennen en bos elkaar af.

Duizenden jaren geleden woonden hier al mensen en hun sporen zijn nog altijd zichtbaar. Geen ander gebied is ons land is zo rijk aan prehistorische monumenten, zoals hunebedden en grafheuvel. Op onderstaande foto is Hunebed D10 te zien.

Terwijl ik daar stond te fotograferen kwam er een jongen en een meisje aanfietsen. Ze groetten me enthousiast. Ze waren met z’n tweeën op avontuur. Ik vond dit leuk, ik kan dit meer waarderen dan dat ze de hele dag achter de computer zitten te gamen. Dat ze op de grafheuvels klommen heb ik dan ook maar voor lief genomen. Ik hoef ook niet ‘de hele wereld’ op te voeden…

De Gastersche Duinen zijn waarschijnlijk genoemd naar het woord ‘geest’ dat ‘hoge zandrug’ betekent. De zandrug, waarover het wandelpad loopt,  is ontstaan in het Pleistoceen door de inwerking van landijs, smeltwaterstromen, sneeuwstormen en rivieren.

Tussen de zandruggen vindt men natte veenkommen en een dichtgestoven oude loop van de Drentsche Aa.

De molen bij Oudemolen.

Bij dit bruggetje wachtte mij een aangename verrassing, maar daarover de volgende keer.

 

 

Kraanvogels in de mist

Op een ochtend was ik vroeg in het Dwingelderveld. Deze keer had ik de wekker nog een half uur vroeger gezet. En zo fietste ik om 6 uur in Dwingelderveld…

Het was mistig en bewolkt. Het was er stil. Doodstil.

Tot het moment dat de stilte werd doorbroken door de roep van kraanvogels. Eerst zaten ze ver weg. Even later hoorde ik ze veel dichterbij. Ik zoomde in met mijn camera en ja hoor daar zag ik ze…

Het waren er zes.

Ik zoomde verder in…

Eindelijk brak de bewolking iets open en kreeg de zon wat ruimte.

Het beeld op de kraanvogels veranderde gelijk.

En van tijd tot tijd lieten ze hun roep horen. Daarbij richten ze hun snavel naar boven…

Ik heb meerdere korte filmpjes gemaakt van de roep van de kraanvogels. Ook van de momenten dat ze nog niet te zien waren. Toen de mist wat optrok en de kraanvogels in beeld kwamen zoomde ik verder in en kon zo ook de kraanvogels zelf in beeld brengen. Ik had geen statief bij me en gebruikte de zadel van mijn fiets als statief. Ik had van tevoren niet bedacht dat ik kraanvogels zou gaan filmen. De filmpjes heb ik aaneengesmeed tot één YouTube-filmpje.

 

Gentiaanblauwtje zet eitjes af

Even vooraf de volgende opmerking. De onderstaande foto’s zijn genomen vanaf het wandelpad in Dwingelderveld. Door in te zoomen en te croppen heb ik het gentiaanblauwtje ‘dichterbij’ gehaald.

Het is per ongeluk dat ik een gentiaanblauwtje in vlucht heb vastgelegd. De foto’s zijn niet haarscherp, omdat mijn camera met sterke zoom dat niet zo snel kon scherpstellen.

Het vlindertje maakte een rondje om vervolgens te landden op een klokjesgentiaan nog in de knop…

Het volgende moment besefte ik wat het gentiaanblauwtje aan het doen was, ze was bezig met het afzetten van haar eitjes.

Dat ik dat nog een keer mag meemaken én vastleggen!

 

 

Klik hier voor een informatief filmpje van RTV Drenthe over de kloktjesgentiaan en het het gentiaanblauwtje.

Gentiaanblauwtje

Even vooraf de volgende opmerking. De onderstaande foto’s zijn genomen vanaf de wandel- of fietspaden in Dwingelderveld. Door in te zoomen en te croppen heb ik de gentiaanblauwtjes ‘dichterbij’ gehaald.

In het veld is de klokjesgentiaan gemakkelijk te herkennen. Maar de klokjesgentiaan die nog in de knop zit is door een leek lastig te onderscheiden van andere vegetatie. En juist op de bloemknop zet het gentiaanblauwtje haar eitjes af. Als je van het pad afgaat dan vertrap je de bloemknoppen met de eitjes.

In de vorige post schreef ik over de eitjes op de klokjesgentiaan. Tevens schreef ik over de unieke samenwerking tussen het gentiaanblauwtje, de klokjesgentiaan en de knoopmieren. Deze factoren moeten wel op hetzelfde moment op dezelfde plaats aanwezig zijn. Een afwijking in (klimatologische) omstandigheden kan funest zijn. Ik heb de experts c.q. de tellers van de eitjes er nog niet over gehoord, maar ik heb de indruk dat het dit jaar redelijk goed gaat met het aantal eitjes…

Op een namiddag ging ik op stap in de hoop het gentiaanblauwtje te zien vliegen en te fotograferen. Ondanks de lichte bewolking vlogen er boomblauwtjes, citroenvlinders, en zandoogjes, maar er was geen gentiaanblauwtje te bekennen. Maar ik had geduld, veel geduld. Na anderhalf uur wachten en speuren ontdekte ik dan eindelijk het eerste gentiaanblauwtje.

En even later zag ik er nog een vliegen. Het was inmiddels wat zonniger geworden en dat was vast de reden dat deze vlinder zich liet zien.

Ten slotte was ik getuige van een prachtig moment, maar daarover de volgende keer meer…

 

Klokjesgentiaan

Even vooraf de volgende opmerking. De onderstaande foto’s zijn genomen vanaf vanaf de wandel- of fietspaden in Dwingelderveld. Door in te zoomen en te croppen heb ik de klokjesgentiaan ‘dichterbij’ gehaald.

In Dwingelderveld bloeit op dit moment de klokjesgentiaan. Dit prachtige blauwe bloemetje hoort thuis in vochtige heidevelden. Door het verdwijnen van het goede biotoop is het plantje in de loop der jaren steeds zeldzamer geworden. Natuurontwikkeling, bijvoorbeeld het plaggen van heide, geeft deze soort weer nieuwe kansen.

De klokjesgentiaan is gastheer van een heel bijzondere vlinder, het gentiaanblauwtje. Dit zeldzame vlindertje legt zijn eitjes alleen op klokjesgentiaan. Je ziet ze als witte stipjes op de blauwe bloemen of bloemknoppen zitten…

Het gentiaanblauwtje heeft een merkwaardige samenwerking met de knoopmieren. De rupsjes, die zich tegoed doen aan de zaadknoppen van klokjesgentiaan, vervellen drie keer en gaan dan op zwerftocht. Ze zijn dan nog maar drie millimeter groot. Als ze geluk hebben, worden ze gevonden door een knoopmier. Die pakt het rupsje tussen de kaken en neemt hem mee naar het mierennest…

De mieren zijn gek op het zoete vocht dat de rups uitscheidt en dat likken ze van de rups af. Ondertussen doet het rupsje zich tegoed aan het broed van de mieren. Dan verpopt de rups zich in het mierennest. Na de verpopping komt er een riskant moment. Als de vlinder uit de pop komt, herkennen de mieren de geur niet van deze nieuwkomer en vallen ze hem aan, als een vijandelijke indringer. De vlinder moet zich snel uit te voeten maken en het nest verlaten, anders overleeft hij het niet!

De volgende keer zoomen we in op de zeldzame vlinder, het gentiaanblauwtje.

Kuifeend met zes pulletjes

Na mijn fotosessie in alle vroegte in Terhorsterzand ben ik naar Holtveen gereden. Daar stapte ik op de fiets om een tochtje te maken over het het Commissaris Cramerpad. Langs dit pad liggen meerdere vennen. Ik ben regelmatig afgestapt om te genieten van het uitzicht over het water.

Langs het pad staat een observatiewand.

Vanaf die hoge plek heb je door diverse poortjes mooi zicht over het ven. Er zwommen daar meerdere soorten eenden. Een van de soorten was een kuifeend met zes pulletjes.

Op onderstaande foto is te zien dat er veel insecten vlak boven het water vlogen.

Ik had geluk dat de pulletjes na een tijdje in de richting van de observatiewand toe zwommen. Zo kon ik ze van dichterbij vastleggen.