Tijdens onze vakantie in Drenthe reed ik naar Schoonebeek. Onderweg maakte ik een foto van dit huis. De huizen in deze regio van Drenthe horen bij de klassieke veenkoloniale bouwstijl van Zuidoost‑Drenthe. Ze zijn herkenbaar aan hun symmetrische gevels, roodbruine baksteen, steile zadeldaken en subtiel siermetselwerk boven de ramen. Grote vensters op de begane grond en kleinere, vaak gebogen ramen bovenin verwijzen naar de tijd dat deze woningen een mix waren van woonhuis en bedrijf.

In Schoonebeek kwam ik onverwacht terecht bij een expositie over Jennegien Elzing. Dat was meer geluk dan wijsheid, want ik was naar Schoonebeek gegaan om het naastgelegen museum te bezoeken. Daar kom ik later nog op terug.

Stichting De Spiker heeft een expositie ingericht over het leven en werk van Jennegien. Voor de tentoonstelling werden veel werken uitgeleend door haar kinderen en door dorpsbewoners. Daardoor is een bijzondere verzameling ontstaan die haar levensloop laat zien, van haar jeugd tot haar latere jaren. Roelie Vrielink is de drijvende kracht achter deze expositie. Tijdens mijn bezoek en het maken van foto’s kwam ze even langs. Toen ze mij zag fotograferen en belangstelling zag, kreeg ik spontaan een rondleiding van haar.

Jennegien Elzing-Ensing was een markante dorpsfiguur uit Nieuw-Schoonebeek. Ze werd er in 1918 geboren en overleed in 2010, bijna 92 jaar oud. Haar hele leven was ze nauw verbonden met het dorp en de mensen die er woonden. Wat haar bijzonder maakte, was de manier waarop ze het vroegere boerenleven in Schoonebeek wist vast te leggen. Als dochter van een molenaar en keuterboer kende Jennegien het boerenleven van dichtbij. Later werkte ze als dienstmeisje in Oud-Schoonebeek, waardoor ze ook het dagelijkse leven op andere boerderijen goed leerde kennen. Die kennis en herinneringen vormden de basis voor haar werk.

Jennegien tekende en schilderde tientallen jaren. Ze maakte portretten, tekeningen en schilderijen, maar ook heel bijzondere gebruiksvoorwerpen. Zo beschilderde ze melkbussen en dakpannen met kleurrijke afbeeldingen van boerderijen, paarden en landschappen uit Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek. Ook maakte ze beeldjes.

Vooral de beschilderde melkbussen zijn inmiddels een begrip in Schoonebeek. Ooit waren het gewone gebruiksvoorwerpen die op het erf, in de schuur of bij de voordeur stonden. Jennegien gaf ze een tweede leven door er herkenbare boerderijen, paarden en dorpsgezichten op te schilderen. Voor Schoonebekers zijn ze een dierbaar familiebezit geworden.

Haar werk heeft daardoor niet alleen artistieke waarde, maar vertelt ook een verhaal over de streek en haar bewoners. In haar tekeningen en schilderijen legde Jennegien het alledaagse leven vast: de boerderijen, het werk op het land, de gezinnen en de dorpsgemeenschap. Juist daardoor is haar werk zo waardevol geworden als herinnering aan een verdwenen tijd. Ze schilderde veelvuldig de idyllische plek waar ze opgroeide.

Jennegien was niet alleen bekend om haar schilderijen en het maken van beeldjes, maar ook om haar schrijverskunst. In haar boekjes — zoals Hoe was ’t vrogger? en Spellegies die wij speulden — legde ze het dagelijkse boerenleven en de dorpsjeugd van Schoonebeek vast in warm, persoonlijk Schoonebekers. Ze schreef zoals ze schilderde: eenvoudig, liefdevol en dicht bij de mensen en gewoontes van vroeger. Haar werk bewaart niet alleen verhalen, maar ook de streektaal en het dorpsgeheugen.

Haar motto past eigenlijk perfect bij haar levenswerk: “Aj niet wat begunt, kuj ok niet zien daj ’t kunt.” Oftewel: als je niet ergens aan begint, kun je ook niet ontdekken dat je het kunt. Het portret van Jennegien is geschilderd door haar jongste dochter Ria Souwman-Elzing, Zij maakte dit portret van haar moeder ter gelegenheid van haar negentigste verjaardag.

Op de website van RTV Drenthe kun je er alles over lezen.