Vogels van staal in Waalenburg

Tijdens onze vakantie op Texel maakten mijn man en ik een fietstocht die ons door Waalenburg voerde. Waalenburg is een uitgestrekt natuurgebied, bekend om zijn weidevogels, bloemrijke graslanden en open landschap. Het behoort tot de oudste natuurgebieden van Natuurmonumenten. Natuurbeschermer Jac. P. Thijsse speelde een belangrijke rol bij het behoud van dit soort bijzondere natuurgebieden. Dankzij zijn inzet voor de Nederlandse natuur kunnen we nog altijd genieten van Waalenburg, een van de mooiste vogelgebieden van Texel.

We stopten bij twee zwerfkeien. Bijzonder om op het informatiebord te lezen dat deze keien maar liefst 500 miljoen jaar oud zijn! Iets verderop zag ik een inktzwam, die ik natuurlijk ook even op de foto zette.

De volgende stop was bij een picknickplek. Het was geen weer om te picknicken, maar we maakten wel even een rondje om de omgeving te verkennen. Er stond een ouderwetse landbouwkar en er was een natuurtoilet. Wat een gouden uitvinding! Dat zouden ze in alle natuurgebieden moeten realiseren.

Tijdens onze fietstocht kwamen we op verschillende plekken vogels van staal tegen. Deze metalen vogels zijn afgelopen zomer geplaatst en markeren de wandelroute Vogelpracht Waalenburg van Natuurmonumenten. Tijdens deze wandeling ontmoet je vogelsoorten die daadwerkelijk in het gebied voorkomen, zoals de grutto, lepelaar, kluut, kievit, buizerd en veldleeuwerik. Bij iedere vogel vind je informatie over de betreffende soort en het Texelse landschap. De beelden zijn niet alleen een kunstzinnige toevoeging aan het gebied, maar vormen ook een leuke en leerzame manier om de rijke vogelwereld van Waalenburg te ontdekken.

Ik heb er een aantal voor jullie verzameld…

Bunker ‘De Vlijt’

Na de fotoserie van de wulp en de watersnippen op Texel reed ik verder in noordelijke richting. Ik rijd steevast even de Waddendijk op om te kijken of er op het Wad nog iets te zien is. Deze keer was dat helaas niet het geval. Vanaf de Waddendijk maakte ik een foto van de molen.

Tussen Oudeschild en de vuurtoren kwam ik een veld met zonnebloemen en een veld met afrikaantjes tegen. Zonnebloemen worden niet alleen geteeld voor de zonnebloempitten. Ze worden ook gebruikt in groenbemesters en bloemenmengsels. Met hun diepe wortels verbeteren ze de bodemstructuur en trekken ze bijen, hommels en andere nuttige insecten aan. Na de bloei worden de planten vaak ondergewerkt, zodat de voedingsstoffen weer in de bodem terechtkomen. Zo dragen ze bij aan een gezonde bodem en meer biodiversiteit.

Afrikaantjes worden vooral geteeld om de bodem gezonder te maken. De wortels helpen schadelijke aaltjes te bestrijden die schade kunnen veroorzaken aan gewassen zoals aardappelen, bieten en bloembollen. Daarnaast dragen de planten bij aan een betere bodemstructuur, leveren ze organische stof en trekken ze nuttige insecten aan.

Een eindje verderop sloeg ik af naar het zuiden, richting ons vakantiehuis. Ter hoogte van het vliegveld zag ik de bunker waar ik altijd al eens een kijkje had willen nemen. Tot mijn verrassing stonden er drieluiken met foto’s opgesteld.

Sinds mei 2026 is hier het fotoproject Dag der Geboorte, de nieuwe dag in acht genomen te zien. Het kunstwerk, gemaakt door fotograaf Arjan Trap, bestaat uit drieluiken met telkens drie beelden: een 80-jarige Texelaar, een verbeelding van een verhaal uit de bevrijdingstijd en een pasgeboren baby, 80 jaar later. Op deze manier worden herinneringen aan het verleden, de vrijheid en nieuw leven op een bijzondere manier met elkaar verbonden. De historische locatie van Bunker De Vlijt geeft het fotoproject nog eens extra betekenis.

De voormalige Duitse commandobunker bij vliegveld De Vlijt is vanbinnen omgevormd tot een artistieke en interactieve ervaring. Bezoekers stappen letterlijk een oorlogsverhaal binnen. Met behulp van een 3D-audio-installatie brengen stemmen, geluiden en herinneringen de gebeurtenissen van de Georgische Opstand in april 1945 tot leven. Deze opstand wordt ook wel het laatste slagveld van Europa genoemd.

Het verhaal wordt onder meer verteld vanuit het perspectief van Texelaars die de gebeurtenissen zelf hebben meegemaakt. Door de combinatie van licht, geluid en de authentieke bunkeromgeving ontstaat een indrukwekkende belevenis die het verleden en het heden met elkaar verbindt.

Om de bunker te bezoeken, moet je aan de overkant van de weg bij het Luchtvaart- en Oorlogsmuseum een kaartje kopen. Omdat het inmiddels al laat op de middag was, besloot ik mijn bezoek uit te stellen tot een andere keer.

Een wulp en twee watersnippen

Vandaag neem ik jullie weer eens mee naar Texel. Bij Wagejot stond op een eilandje een vogel. Toen ik inzoomde, zag ik dat het een wulp was die even stond uit te rusten. Maar aan dat rustmoment kwam al snel een einde. Hij keek nog even om zich heen en vloog vervolgens weg. Helaas lukte het me niet om een mooie foto van het wegvliegen te maken.

In de bruine oevervegetatie van hetzelfde eilandje zag ik plotseling iets bewegen. En ja hoor, het was een watersnip! Die hoopte ik tijdens deze vakantie al eens te zien. Door zijn prachtig gevlekte verenkleed valt de watersnip niet snel op en gaat hij meestal helemaal op in de vegetatie. Eén watersnip is al mooi, maar twee is natuurlijk nog mooier!

Kievit, grutto en torenvalk in Wagejot

Ik hoopte vandaag op een zonnige dag, zodat ik een fotorondje kon maken om de bomen in hun prachtige herfstkleuren te fotograferen. Maar helaas, het bleef hier de hele dag mistig en bewolkt. Dat betekende dat ik mijn plannen moest omgooien en heb ik de hele buiten gewerkt. De robotmaaier moest worden schoongemaakt en naar de winterberging, het net tegen vallende bladeren moest over de vijver en er stonden nog heel wat andere klusjes op het programma. Ruim tienduizend stappen verder zat ik in de namiddag, na een heerlijke douche, lekker rozig en met een voldaan gevoel achter de computer om dit bericht te schrijven.

Vandaag neem ik jullie weer mee naar Texel. Vanaf Waalenburg reed ik door naar Wagejot, mijn andere favoriete plek om vogels te spotten. Daar zag ik als eerste een kievit foerageren. In deze fotoserie is goed te zien welk verschil het maakt of de zon wel of niet op het verenkleed schijnt. Wanneer het zonlicht erop valt, komen de prachtige iriserende kleuren mooi naar voren.

Iets verderop stond een grutto in het water te foerageren. In deze tijd van het jaar heeft de grutto zijn winterkleed. Dat is een stuk minder kleurrijk dan het prachtige broedkleed dat hij in het voorjaar draagt.

Toen ik een eindje verder reed, zag ik boven de Waddendijk een biddende torenvalk. De fotoserie hierboven maakte ik vanuit de auto. Om de torenvalk goed te kunnen fotograferen, moest ik wel uitstappen. Mijn ervaring is dat ze er dan meestal vandoor gaan om een eindje verderop hun heil te zoeken. Maar deze keer had ik geluk: de torenvalk bleef mooi in mijn buurt.

Een groenpootruiter in Waalenburg

Een van mijn vaste plekjes om op Texel vogels te kijken, is Waalenburg. In het najaar zijn er alleen niet zoveel vogels te bekennen als in het voorjaar. Wel waren er mooie, lieflijke wolkjes te zien boven het verder lege vogellandschap.

Een eindje verderop maakte ik mijn volgende stop. Halverwege de plas foerageerde een groenpootruiter. Deze steltloper is gemakkelijk te herkennen aan zijn lange, groene poten en elegante houding. Al foeragerend liep hij het eilandje op, waar zijn lange groene poten goed te zien waren. Het eilandje leek echter niet veel voedsel te bieden, want al snel liep hij weer terug het water in.

Vanaf Waalenburg vervolgde ik mijn weg over de Bargerweg. Daar stond een groepje schapen bij elkaar. De ram met het blauwe dekblok had zichtbaar goed zijn best gedaan. Even verderop stopte ik nogmaals op de Bargerweg om een foto te maken van een typisch Texelse stolpboerderij, met op de voorgrond een túnwal.

Bunker bij Den Hoorn

Tijdens de herfstvakantie op Texel hadden we de meeste dagen prachtig weer. Op een van die dagen stapten we op de fiets. We fietsten eerst in de richting van Den Hoorn.

Ten westen van Den Hoorn staat een bunker. We konden ons niet herinneren dat we daar eerder waren geweest, dus besloten we er een kijkje te nemen. Tijdens onze klim naar boven genoten we van het prachtige uitzicht, onder andere op de kerk van Den Hoorn.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten honderden bunkers en andere verdedigingswerken deel uit van de Duitse Atlantikwall, een enorme verdedigingslinie langs de kust van het bezette West-Europa. Door de ligging tegenover Den Helder en bij de toegang tot de Waddenzee had Texel een belangrijke strategische positie.

De bunker bij Den Hoorn werd al in 1938 door Nederlandse militairen gebouwd. Later gebruikten de Duitsers de bunker als observatiepost. Vanaf deze plek konden ze de omgeving goed overzien.

Na de bevrijding kregen de bunkers soms verrassende nieuwe bestemmingen. Sommige werden gebruikt als opslagruimte, paardenstal of kippenhok. Er ontstonden zelfs kleine woonlocaties en sommige bunkers werden verhuurd als vakantiehuisje. Bij De Koog dienden enkele bunkers als eenvoudige verkooppunten waar badgasten ijs, limonade en koffie konden kopen. De dikke betonnen muren hielden de drankjes lekker koel!

Vanaf de jaren vijftig zijn veel bunkers opgeblazen, gesloopt of onder het zand verdwenen. Andere zijn door duinafslag in zee terechtgekomen. Volgens Staatsbosbeheer zijn er op Texel nog ongeveer vijftig bunkers bewaard gebleven. Sommige zijn inmiddels vrijwel onzichtbaar, doordat planten en struiken eroverheen zijn gegroeid.

Wulp en rosse grutto op Texel

Op de middag waarop ik de regenboog boven de duinen fotografeerde, besloot ik ook nog even langs mijn vaste vogelkijkplaatsen te rijden. Bij Wagejot zag ik een wulp foerageren. Ik was bang dat ik last zou hebben van tegenlicht, maar dat viel gelukkig mee. De wulp liep mooi in het licht van de namiddagzon.

De wulp vond mijn auto kennelijk toch iets te dichtbij staan en vloog op, om vervolgens neer te strijken op het naastgelegen eilandje.

Op dat eilandje foerageerde een rosse grutto. De twee vogels zaten elkaar niet in de weg en foerageerden gebroederlijk naast elkaar. Thuis kon ik met behulp van Obsidentify met zekerheid vaststellen dat het om een rosse grutto ging. Ik vind het nog best lastig om het verschil te zien tussen een grutto en een rosse grutto. In dit filmpje en op de website van Vogelskijken wordt het verschil duidelijk uitgelegd, maar dan nog.

Even later foerageerde de wulp langs de opstaande oeverrand. Tijdens het schrijven van dit bericht ontdekte ik op de website van Vroege Vogels een interessante podcast over de anatomie van de wulp. Daarin wordt onder andere het verschil tussen de snavels van de wulp en de grutto uitgelegd.

Even later scharrelde de wulp weer rond op het eilandje, terwijl de rosse grutto in het water op zoek was naar een lekker hapje.

Als afsluiting maakte ik nog een overzichtsfoto van Wagejot, voordat ik met een voldaan gevoel terugreed naar het vakantiehuisje.

Een regenboog boven de duinen

Na de wandeling en het bezoek aan twee ‘musea’ in Oosterend op Texel werd het tijd om de ruimte op te zoeken. Vanuit Oosterend reden we naar strandpaviljoen Kaap Noord aan de Waddenzee. Dit is een van onze lievelingsplekjes op het eiland.

Het was nog steeds bewolkt, maar gelukkig wel droog. De temperatuur was nog aangenaam hoog voor de tijd van het jaar, er zaten dan ook nog mensen buiten. Op het strand stond nog één strandhuisje, klaar om weggebracht te worden naar de winterstalling. Ook de houten pier was al herfst- en winterklaar gemaakt. Wij zochten een plekje op in het gezellige restaurant.

Na de lekkere versnapering reden we door naar de vuurtoren. Daar begon het een beetje te spetteren, we zagen daarom af van de geplande wandeling.

We reden terug naar het vakantiehuisje. Een uurtje later brak de bewolking steeds verder open en begon het bij mij te kriebelen. Ik besloot een ritje naar de duinen te maken. Misschien zou ik nog wat mooie luchten kunnen fotograferen. Toen ik bij de duinen was aangekomen zag ik plotseling een regenboog verschijnen. Snel zette ik de auto aan de kant en maakte er een paar foto’s van.

Een eindje verderop maakte ik nog een aantal foto’s van het mooie duinlandschap, met daarboven spannende wolkenluchten.

Afscheid van Texel en drieteenstrandlopers

Vandaag laat ik de laatste fotoserie zien van ons verblijf op Texel, begin juni.

Op de een na laatste dag namen we afscheid van onze zoon. Dat blijft altijd een lastig moment. We hadden samen een heerlijke week beleefd. In het weekend waren al onze kinderen aanwezig en onze zoon bleef nog wat langer. Juist die extra tijd samen maakte het afscheid niet gemakkelijker. Toch kijken we met veel plezier terug op een week vol mooie momenten, fijne gesprekken en dierbare herinneringen.

Nadat ik onze zoon die avond bij de veerboot had uitgezwaaid, reed ik naar strandpaviljoen Peek aan Zee, in de hoop daar drieteenstrandlopers te kunnen zien en fotograferen.

Op het strand zag ik aanvankelijk alleen vijfteenafdrukken, maar verderop ontdekte ik ook de karakteristieke pootafdrukjes van drieteenstrandlopers. Dat was een veelbelovend.

Het duurde niet lang of een groepje drieteenstrandlopers streek niet ver bij mij vandaan neer, vlak langs de vloedlijn. Precies waarop ik had gehoopt.

Drieteenstrandlopers foerageren razendsnel in de zone waar de golven zich net hebben teruggetrokken. Daar bevinden zich, vlak onder het zandoppervlak, allerlei kleine prooidieren. Al rennend pikken of trekken ze deze behendig uit het zand.

Hun naam danken ze aan het feit dat ze, in tegenstelling tot de meeste andere steltlopers, slechts drie tenen hebben. De achterteen ontbreekt. Daardoor kunnen ze zich extra snel en wendbaar over het strand bewegen,

Een oude schapenboet

Na de fotoserie van de kievit en haar jong reed ik verder naar het zuiden, richting de Horsmeertjes. Onderweg kwam ik langs een oude schapenboet. Eerder heb ik daar al eens een foto van op mijn weblog geplaatst, maar destijds reed ik er na een korte stop meteen weer verder. Deze keer besloot ik wat langer te blijven om de schapenboet en de omgeving eens rustig in me op te nemen.

Een tijdje geleden vroeg Matroos Beek zich af waarom een schapenboet eigenlijk deze bijzondere vorm heeft. Ik vond dat een mooie vraag, want eerlijk gezegd had ik mij dat zelf nooit afgevraagd.

De karakteristieke vorm van een schapenboet is allesbehalve toevallig. De boet doet denken aan een halve stolpboerderij: drie zijden hebben een schuin dakvlak, terwijl de vierde zijde recht is. Die asymmetrische vorm is speciaal ontworpen om de vaak harde wind op Texel te trotseren.

De rechte gevel staat vrijwel altijd op het oosten, terwijl de schuine achterkant is gericht naar de overheersende zuidwestenwind. Daardoor wordt de wind langs het gebouw geleid in plaats van er vol tegenaan te blazen. Zo vinden schapen beschutting tegen weer en wind. Bovendien zorgt deze slimme constructie ervoor dat de boet stevig en stabiel blijft in het open polderlandschap. Omdat de gebouwen vaak werden opgetrokken uit hergebruikt scheepshout, waren ze ook nog eens relatief eenvoudig en voordelig te bouwen.

Deze keer besloot ik de omgeving wat beter te verkennen. Volgens mij beschikt iedere (natuur)fotograaf over een gezonde dosis nieuwsgierigheid én een beetje durf. De schapenboet lag aan een doorgaande weg, waardoor de drempel om er even een kijkje te nemen niet zo groot was. Het zag er verlaten uit, al blijft er altijd een stemmetje in je achterhoofd dat zegt: stel je voor dat er toch ineens iemand naar buiten stapt…

Al snel viel mij op dat deze schapenboet een ideale plek is voor vogels om te broeden. De openingen en kieren in zulke gebouwen bieden een veilige nestplaats voor verschillende soorten. Boerenzwaluwen, huiszwaluwen, huismussen, spreeuwen en witte kwikstaarten maken dankbaar gebruik van de beschutte ruimtes. In sommige oude schuren broeden zelfs kerkuilen of torenvalken, mits er voldoende rust is. Juist zulke oude gebouwen kunnen daarom een belangrijke schakel vormen voor vogels die steeds minder geschikte broedplaatsen vinden.

Naast de schapenboet stond een struik met een dicht bladerdek. Vanuit die groene schuilplaats liet een bosrietzanger uit volle borst zijn uitbundige zang horen. De bosrietzanger staat bekend als een van de beste nabootsers onder de rietvogels. In zijn zang verweeft hij fluittonen, ratels en de geluiden van tal van andere vogelsoorten. Ik heb dan ook een tijdlang naar het fascinerende optreden geluisterd.

Hoe goed ik ook mijn best deed, de bosrietzanger kreeg ik niet op de foto. Hij bleef veilig verscholen tussen de bladeren. Een winterkoninkje had daarentegen minder moeite met mijn aanwezigheid. Het koos een plekje boven in een kale tak en bleef daar even zitten. Zo kreeg ik de kans om een paar foto’s te maken.