Ir D.F. Wouda-gemaal te Lemmer (1)

Mijn zus had een heel goed voorstel en dat was om samen een bezoek te brengen aan het Wouda-gemaal in Lemmer. Op 18, 19 en 20 februari werd het gemaal onder stoom gebracht en was het gemaal open voor publiek. En zo reisden we gewapend met onze camera’s en proviand af naar Lemmer.

Nadat we de auto geparkeerd hadden op de daarvoor bestemde parkeerplaats liepen we eerst naar de brug over het Streamkanaal. Vanaf de brug maakten we enkele foto’s van het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld.

Daarna wandelden we over het pad richting het gemaal. Onderweg maakten we foto’s  van het gemaal en de omgeving.

Het gemaal is vernoemd naar Ir. Dirk Frederik Wouda (1880-1961), toen hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat. Hij was verantwoordelijk voor het ontwerp en de uitvoering van het gemaal in de stijl van de Amsterdamse School. Deze stijl kenmerkt zich door gebruik van expressieve en fantastische vormen, welke verwant zijn aan het expressionisme. Met berekenen van werktuigbouwkundige installaties werd Ir. Wouda bijgestaan door Ir. J.C. Dijxhoorn (1862-1941) van de Technische Hogeschool Delft. Op de omlijsting op onderstaande foto staan de eerste vier zinnen van het Frysk folksliet / Fries volkslied

 

Het bouwkundig en technisch waardevolle Wouda-gemaal is sinds 1977 een beschermd monument en staat vanaf 1998 op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Na de kassa werden we naar het bezoekerscentrum geleid.

In het bezoekerscentrum kregen we een korte speelfilm te zien over het aanstaande jubileum en het onder stoom brengen van het gemaal. In oktober 2020 bestaat het gemaal namelijk 100 jaar. Na de film werden we ingedeeld in groepen voor de rondleiding. Voor de indeling werd gebruik gemaakt van gekleurde kaartjes. Iedere groep bestond uit 20 personen. Voor de jonge  bezoekers werd de rondleiding extra aantrekkelijk gemaakt door middel van een vragenlijst.

Totdat onze kleur werd omgeroepen vermaakten we ons in de panoramazaal. Vanuit die ruimte hadden we een mooi en weids uitzicht richting het IJsselmeer.

De rondleiding startte aan de zuidwestkant van het Wouda-gemaal. Op de voorgrond staan de brandstoftanks.

De 60 meter hoge schoorsteen is een herkenbaar baken voor schippers op het IJsselmeer. De schoorsteen werd gebouwd in 1919 en was na anderhalf jaar bouwen af. Dat was een specialistisch werk. Er werden voor de bouw speciale bakstenen  gebruikt. Deze zogeheten radiaalstenen lopen iets taps toe. Firma Canoy-Herfkens Steenfabrieken te Venlo bouwde de schoorsteen inclusief een bliksemafleider voor 15.685 gulden, zo valt te lezen in het boek ‘Het Ir. D.F. Woudagemaal, een levend Werelderfgoed op stoom’. Op deze site kun je alles lezen over de bouw, over de blikseminslag en over de herbouw van deze schoorsteen.

Wordt vervolgd. 

Gemaal Pouwel Bakhuis

Op 50 meter afstand van Gemaal Veluwe staat het gemaal Pouwel Bakhuis. Na mijn fotosessie bij Gemaal Veluwe maakte ik een rondgang bij dit historisch gemaal.

Gemaal Pouwel Bakhuis is in 1920 als stoomgemaal gebouwd met twee grote pompen. Na de Tweede Wereldoorlog kwam er een derde pomp bij en werd het gemaal omgebouwd tot elektrisch gemaal. De binnenkant van het gemaal is nog authentiek en voorzien van de oude pompen. Uiteraard heb ik wel even naar binnen gegluurd. Het was echter te schemerig om er foto’s van te maken.

Onderstaande foto’s zijn genomen vanaf de Werverdijk. Zie Google Maps.

Door de avondzon die door de ramen scheen leek het net alsof in het gemaal het licht brandde.

Vanaf de Werverdijk nam ik het pad aan de oostkant van het gemaal. De avondzon scheen mooi op het gemaal.

Meer informatie over dit gemaal kun je vinden op deze site.

Ik sluit deze serie af met een blik vanaf de Werverdijk naar het noorden, over de Veluwsche Wetering.

 

Gemaal Veluwe

Vlak voor mijn stop bij de schapen was ik over enkele grote bruggen gereden. Vanuit de verte maakte ik een foto van één van de bruggen. Deze bruggen liggen over een (droge) hoogwatergeul en zijn onderdeel van project Veessen-Wapenveld. Dit project is één van de ruim 30 projecten, Ruimte voor de Rivier.

In dit rijksprogramma krijgen de rivieren in Nederland meer ruimte. De rivieren hebben deze ruimte nodig om het toenemende regen- en smeltwater te verwerken.  Zo neemt de kans op overstromingen af. De hoogwatergeul werd niet gegraven, maar ontstond door het aanleggen van twee nieuwe dijken in het landschap. Bereikt het water in de IJssel een peil van 5,65 meter +NAP dan wordt de geul in gebruik genomen waardoor het waterpeil van de IJssel daalt. Naar verwachting gebeurt dat eens in een mensenleven. Het lijkt me de moeite waard om dat gebied met de hoogwatergeul een keer van dichtbij te bekijken en vast te leggen.

Mijn laatste stop op die middag was bij Gemaal Veluwe. Zie Google Maps. Tot dat moment kende ik het bestaan van dit gemaal niet…

Gemaal Veluwe regelt de waterstand en pompt het teveel aan water weg uit een 20.000 hectare groot gebied in de IJsselvallei.

Via de buitenste kokers stroomt het water automatisch richting de IJssel. Bij een hoge waterstand van de IJssel stroomt het water niet meer automatisch en slaan de pompen van het gemaal aan om het water af te voeren. Gemaal Veluwe heeft vier pompen met een gezamenlijke capaciteit van 1650 m³ per minuut. Als alle pompen draaien kunnen ze in één uur tijd een voetbalveld tot een hoogte van bijna 10 meter met water vullen.

Het mooie van Gemaal Veluwe is dat je goed door de ramen kunt gluren. Daarnaast kun je er ook mooi omheen lopen om alles goed te bekijken en vast te leggen.

Onderstaande foto heb ik genomen terwijl ik dicht tegen het grote raam aanzat. Op de foto wordt de weerspiegeling weerspiegeld.

Gemaal Veluwe vervangt sinds 1999 gemaal Pauwel Bakhuis, dat 100 meter verderop staat. Dit gemaal bevindt zich nog in originele staat. Gemaal Pouwel Bakhuis beschikte niet over voldoende capaciteit. In een volgende serie zet ik het oude gemaal in het avondzonnetje.

 

 

 

Stroomafwaarts en stroomopwaarts

Vandaag neem ik jullie weer mee naar het hoge water in de IJssel. Ik stond aan de IJssel in Harculo, een buurtschap onder de rook van Zwolle. Zie Google Maps. Het mooie en indrukwekkende aan  grote waterwegen is de scheepvaart. Er was echter in geen velden of wegen een schip te bekennen. Ik bleef wachten en na een tijdje werd mijn geduld beloond. Vanuit het zuiden kwam een schip aangevaren.

Stroomafwaarts…

Even later kwam er een schip aangevaren uit het noorden.

Stroomopwaarts…

De schepen zijn gepasseerd…

Wat denken jullie, is het moeilijker voor de schipper om stroomafwaarts te gaan of stroomopwaarts?

Kasteel Olt Stoutenburght

Vorige week reed ik over de Markeweg van Oldemarkt naar De Blesse. Vanuit de auto zag ik kasteel Olt Stoutenburgh mooi in het zonnetje staan. Zie Google Maps. Ik parkeerde mijn auto langs de Markeweg en liep de oprit van het naastgelegen perceel op om het kasteel vast te leggen.

De eigenaar van het kasteel is kasteelheer Gregorius Halman. Halman is in 1990 begonnen met de bouw van dit kasteel. Hij noemt het een fantasiekasteel. Het kind-zijn gaat er bij Halman nooit uit, daarbij is hij in de sfeer van sprookjes blijven hangen. Hij had geen ontwerptekening op papier, maar alle ontwerpen zaten in zijn hoofd. Hij had een voortdurende drang om de beelden die in zijn hoofd zaten om die naar buiten te brengen en te realiseren.

Halman wil laten zien dat we in de industriële bouw helemaal op de verkeerde weg zijn. ‘Vreselijk’, noemt hij dat. Met de bouw van dit kasteel wil hij de oude architectuur weer tot leven brengen. Voor de bouw heeft hij alleen gebruik gemaakt van tweedehands materialen. Hij noemt zichzelf een sjoemelaar, een scharrelaar en een handelaar. De materialen die hij niet nodig heeft voor zijn kasteel verkoopt hij weer door en dat levert meestal geld op wat hij weer investeert in de bouw van het kasteel.

In een documentaire uit 2012 vertelt Halman dat hij bijna alles alleen doet. In het filmpje brengt hij wel hulde aan de 85-jarige Gradus de Vent die hem 20 jaar lang hielp met het bikken van 200.000 tweedehands stenen!

Halman noemt zichzelf een gelukkig gek. Hij schetst zichzelf als een vrolijke en positieve man die volop geniet. Volgens zijn zeggen gaat hij ook wel eens te ver en is hij te uitbundig, maar dan is er zijn vrouw die hem dan ‘terugroept’. Mensen denken vaak dat Halman heel rijk is of zelf miljonair, maar dat is geenszins het geval. Hij is niet rijk….maar noemt zichzelf wel STEENrijk.

Op deze site kun je nog meer informatie vinden over het kasteel. Bovenstaande informatie komt uit een filmpje uit 2012 en een filmpje uit 2019.

Ik hoop dat ik de komende zomer een keer een bezoek kan brengen aan het kasteel. Het lijkt me mooi om het kasteel van binnen met eigen ogen te zien. En uiteraard gaat de camera dan mee.

 

 

Sea Eagle II en de Kadoelerbrug

Na de Vollenhoverbrug was de Kadoelerbrug de volgende uitdaging voor het bijzondere transport van Sea Eagle II. Zo ziet de Kadoelerbrug er onder normale omstandigheden uit. Het was een drukte van belang bij de brug. Velen wilden de passage met eigen ogen zien en zo mogelijk ook vastleggen.

Op de dag van de passage was er een onderdeel van de brug verwijderd. Dat onderdeel hing aan een hijskraan naast de brug.

Met z’n allen keken we reikhalzend uit naar de komst van de boot. Het leek wel op de intocht van Sinterklaas. 😉

Zoals ik al in een eerdere post schreef, stond het jacht iets uit het midden van de hoofdponton. Dit heeft te maken met het passeren van het openstaande brugdeel. Op deze foto is te zien dat een brugdeel in de regel niet kaarsrecht omhoog staat, maar iets schuin. Bij de Kadoelerbrug moesten er daarom extra maatregelen worden genomen om de passage mogelijk te maken. Er werd een ijzeren stang bevestigd aan de kopse kant van het bewegend brugdeel.

Het brugdeel werd op de gebruikelijke manier mechanisch naar boven ‘gedraaid’. Nadien werd met een lier door twee mannen het brugdeel nog verder rechtop gedraaid. Daarnaast trok de enorme hijskraan met behulp van de stalen balk het brugdeel verder naar achteren. Op die manier zou het superjacht ongehinderd de doorvaart kunnen maken.

Aan het remmingwerk voor de brug lag een ponton. Nadat het transport met de twee sleepboten bij de brug was aangekomen gingen ze daar voor ‘anker’. Een van de sleepboten voer dit ponton naar de andere kant van de Kadoelerbrug. Wellicht dat deze extra ponton nodig was bij de reis over de Markerwaard, maar dat is mijn invulling.

Terwijl ik de doorvaart van de sleepboot met het ponton vastlegde danste er een wolk spreeuwen door het beeld. Ze zochten een plaatsje voor de nacht.

Inmiddels was de zon ondergegaan en werd het steeds kouder. Ik was vergeten mijn thermobroek aan te doen en het stilstaan maakte het er ook niet beter op. Ik besloot daarom in beweging te komen en wandelde over het pad aan de zuidoostkant van de brug. Op die manier kon ik de verrichtingen vanuit een andere hoek bekijken en vastleggen. De volle maan was een mooie aanvulling op deze bijzondere avond.

Even later wandelde ik naar de noordwestkant van de brug. De sleepboot die de ponton had weggebracht passeerde wederom de brug en voer weer naar de hoofdpontons.

Op de pontons en op de sleepboten werd er hard gewerkt. Stabilisatiepontons werden losgekoppeld en aan de voor- en achterzijde van de hoofdpontons bevestigd. Hiervoor werden kranen gebruikt en dit alles moest uiteraard met beleid gebeuren.  Je zou maar met de giek van de kraan tegen het jacht aanstoten. Verder werd er voortdurend ballastwater in en uit de pontons gepompt.

Het werd steeds donkerder. Ik moest de ISO van mijn Canon 5D steeds verder opschroeven om acceptabele foto te maken. Een statief had ik niet bij me en een flitser was geen optie bij het maken van deze serie. Tegen zessen hield ik het voor gezien. Het zou nog wel uren kunnen duren voordat het jacht werkelijk de brugopening zou passeren. Het zou dan toch te donker zijn om er acceptabele foto’s van te maken.

Op dit filmpje, gemaakt met een drone kun je het proces mooi zien. Dit was de laatste serie over het bijzondere transport van Sea Eagle II.

Na de passage van de Kadoelerbrug lag de volgende uitdaging bij de Ramspolbrug. Vanwege het drukke verkeer en de tijdelijke stremming zou dat sowieso in de nacht moeten plaatsvinden. Nadat die passage was volbracht zou de rest van de nacht het geheel blijven liggen in Schokkerhaven  De volgende dag zouden ze verder varen en wel over het IJsselmeer en het Markermeer naar Amsterdam.  In dit filmpje, gemaakt met een drone zie je het transport over één van de grote meren. De één na laatste uitdaging zou liggen bij Schellingwoude. Het slotstuk was de tewaterlating in Amsterdam. Dat had ik wel graag willen meemaken, maar dat zat er niet in. In dit artikel  is te lezen dat het jacht veilig in Amsterdam is aangekomen en dat het inmiddels in het water ligt. Ik heb helaas geen filmpje kunnen vinden van de tewaterlating van Sea Eagle II.

Sea Eagle II begint aan zijn reis

We schrijven vrijdag 10 januari. Alle voorbereidingen waren getroffen. Alle pontons waren dusdanig met ballastwater gevuld dat het transport van het megajacht, de Sea Eagle II veilig zou kunnen plaatsvinden. Het weer werkte mee, er stond weinig wind en de zon brak zelfs door de wolken. Om 15.15 uur vertrok het bijzondere transport vanaf de kade in Vollenhove. Ruim een uur later dan was gepland. Ik zocht een plekje aan het water ter hoogte van het Waterloopbos. Zie Google Maps.

Vanaf deze plek had ik mooi zicht op het bijzondere transport.

Het viel mij op dat ze aan de buitenkant van de vaart voeren. Ik heb me laten vertellen dat de vaart daar juist het diepst is.  Een van de medewerkers die ik ‘s ochtends sprak noemde het Vollenhoverkanaal een moddersloot en dat het nog een hele klus is om er goed doorheen te komen.  Op onderstaande foto kun je zien dat er veel modder naar de oppervlakte komt.

Leo schreef in een reactie het volgende: ‘Maar….was het niet makkelijker geweest als ze het jacht gewoon in het water hadden laten zakken….tis toch een boot..??..’ Het punt is bij dergelijke megajachten dat ze een enorme diepgang hebben. De Sea Eagle II heeft een diepgang van maar liefst 5 meter. En daar zijn de ‘moddersloten’ in Noordwest Overijssel niet op berekend. Op onderstaande foto’s kun je mooi de verhouding zien tussen de mannen en het jacht. Dan krijg je ook een indruk van de diepgang van een dergelijk jacht.

Wat was het een bijzondere ervaring om dit bijzondere transport voorbij te zien glijden. En zeker als het zonnetje ook nog eens zo mooi op het jacht schijnt.

Er was veel belangstelling voor dit transport. Oud en jong keken gebiologeerd toe. Het werd extra spannend toen het geheel aan de grond liep. De beide sleepboten losten het samen goed op door weer naar achteren te varen en toen weer naar voren.

De inwoners van Vollenhove zijn al heel wat gewend wat betreft bijzondere transporten van jachten die door Royal Huisman zijn gemaakt. Toch blijft het altijd weer fascinerend om naar te kijken. Op internet vond ik een mooie compilatie van jachten die door Royal Huisman zijn gebouwd.

Wordt vervolgd.

Sea Eagle II op de pontons

In dit logje ga ik dieper in op het vervoer van de Sea Eagle II. Het vervoer werd verzorgd door HEBO Maritiemservice BV. De mannen van HEBO houden zich niet bezig met de prijs van een superjacht, ze beschouwen iedere klus als bijzonder en zetten zich daar 100 procent voor in, zo vertelde mij één van de medewerkers.

HEBO Maritiemservice maakt voor een dergelijk vervoer gebruik van pontons. Pontons kunnen aan elkaar worden gekoppeld zodat grote en zware lasten kunnen worden meegenomen. Pontons zijn voorzien van grote stalen buizen die ze kunnen laten zakken tot op de bodem voor de stabiliteit van het ponton.

Het 81 meter tellende gevaarte werd op twee aan elkaar gekoppelde pontons gereden. De twee pontons hadden ieder een afmeting van 63,50 bij 43,50 meter. Het superjacht stond  niet precies in het midden op de centrale pontons, maar iets naar buiten. Dit was nodig in verband met het passeren van de bruggen en dan specifiek het passeren van de  openstaande brugdelen.

Bij een ponton kan men per per compartiment ballastwater toevoegen of verwijderen. Als er bijvoorbeeld een kraan op het ponton staat die langzaam wordt gedraaid, kan dit worden toegepast om te zorgen dat het ponton ondanks de veranderingen van de belasting een horizontale stand blijft innemen. In dit filmpje kun je mooi zien dat tijdens het oprijden van het jacht op de pontons er voortdurend water wordt weggepompt uit de pontons.

Naast de twee centrale pontons worden er nog een aantal zijpontons gebruikt voor de stabiliteit. Voordat de passage kon plaatsvinden door de Vollenhoverbrug werden de zijpontons verwijderd en na het passeren werden deze weer geïnstalleerd. Dit hele proces nam veel meer tijd in beslag. Wie een dergelijk hoogtepunt zoals het passeren van een brug wil vastleggen moet dus heel veel geduld opbrengen.

Wordt vervolgd. 

Sea Eagle II en Vollenhoverbrug

Als een jacht de scheepswerf van Royal Huisman verlaat en wordt vervoerd naar elders dan komt men al binnen 50 meter de eerste uitdaging tegen en wel het passeren van de Vollenhoverbrug.

De in 1941 gebouwde Vollenhoverbrug werd in 2004 aangepast zodat een brugdeel volledig kon worden verwijderd om de megajachten van scheepswerf Huisman te kunnen laten passeren. De brug werd daarvoor dan de hele nacht gestremd.

In de jaren erna zag men de noodzaak in om de brug volledig te vernieuwen. Het wegdek was te smal en dat leverde gevaarlijke verkeerssituaties op. Het bevorderen van de verkeersveiligheid was noodzakelijk. Zie dit filmpje van RTV Oost.

In 2011/2012 werd de oude brug vervangen door een nieuwe brug. Deze nieuwe brug heeft gescheiden stroken voor snelverkeer en langzaam verkeer. Ook de naastgelegen scheepswerf was blij met de nieuwe brug. Bij de vervanging is rekening gehouden met het formaat van de schepen van Royal Huisman.

De Vollenhoverbrug ligt over het Vollenhoverkanaal en verbindt de provincies Flevoland en Overijssel. De brug verbeeldt de sprong van het oude naar het nieuwe land. Dat is te zien in de landhoofden. De oude landzijde is afgewerkt met zwaar tonend basaltkleurig metselwerk, een verwijzing naar de oude zeewering. Vanaf daar ‘steekt’ de brug als horizontale lijn over naar de weidsheid van de polder. De hameitoren staat als een vrij object in de ruimte. Je kunt meer lezen over deze duurzame brug op deze site.

In de nacht van 8 op 9 januari was het de beurt aan Sea Eagle II om de Vollenhoverbrug te passeren. Op de site van De Noordoostpolder staat het verhaal en een foto van de passage.

Wordt vervolgd. 

Royal Huisman Shipyard

Vanaf de ligplaats wandelde ik onder de brug door over het pad langs het Vollenhoverkanaal in noordoostelijke richting. Aan de overkant van het water is de scheepswerf, Royal Huisman. Op die werf is het grootste aluminium zeiljacht ter wereld, de Sea Eagle II gebouwd.

‘Opgericht in 1884 is Royal Huisman geëvolueerd van bescheiden bouwer van houten werkboten naar meerdere bekroonde maker van enkele van de beste superjachten ter wereld’, zo staat er op de mooie site van Royal Huisman vermeld.

Voor scheepswerf Royal Huisman was een romp van 81 meter de grootste romp tot nu toe. Behalve dat de hoofdbouwloods moest worden uitgebreid moest ook het productie- en beheerprocedures worden herzien om ervoor te zorgen dat het bouwproces soepel, binnen het budget en op schema verliep.

De ingenieurs en scheepsarchitect kregen een uitdaging voorgeschoteld. Aluminium is een  metaal dat zich gemakkelijk laat knippen en vormen. Maar het is een metaal waarbij het moeilijker is om de longitudinale (lengterichting) sterkte te behouden in een 81-meter zeiljacht waar de belastingen van kiel en tuig op de romp veel hoger zijn dan bij een motorjacht van vergelijkbare grootte. De romp werd ondersteboven gebouwd. Toen de romp klaar was werd deze buiten de hangar gedraaid. Op deze site staat een fotoserie en een timelaps filmpje van dit proces. Op dit filmpje is te zien hoe Sea Eagle II de loods verlaat.

Sea Eagle II is nu onderweg naar Royal Huisman in  Amsterdam waar het zeiljacht afgebouwd en klaargemaakt wordt voor proefvaarten. Ook krijgt de bemanning daar training op het schip. In het voorjaar wordt het zeiljacht afgeleverd bij Dr. Samuel Yin.

In zijn vrije tijd is Yin een gepassioneerd zeezeiler. De mega-zeiljachten heeft hij dan ook beslist niet alleen maar voor de heb, weten ze bij Royal Huisman in Vollenhove. De Taiwanees volgt het bouwproces van zijn schepen ook op de voet, zegt Van ‘t Verlaat. ,,Net als de meeste van onze opdrachtgevers trouwens. Ze komen bijna allemaal af en toe om de hoek kijken op de werf, soms voor een paar uurtjes, soms blijven ze in de buurt een nachtje slapen. En in de loop der jaren is een hechte vriendschap ontstaan tussen Yin en onze voormalige directeur Alice Huisman. Ook met de huidige eigenaar is een nauwe relatie.” Bron: De Stentor.

En zo ziet Sea Eagle II eruit als het jacht wordt opgeleverd.

Wordt vervolgd.